Cuma künü, 17 mayısta Golodomor muzeyinde qırımtatarlarnıñ öz vatanından sürgün etilmesine 80 yıl tolğanı munasebetinen ‘Qırımtatar sürgünligi ve aqibetlerini yeñme yolları’ dialogı keçirildi.
Spikerler:
-Andrey İvanets, tarhiy ilimler namzeti, Golodomor muzeyiniñ üyken ilmiy hadimi,
-Eskender Bariyev , QRM reisi, qırımtatar Milliy Meclis azası.
Moderator: Tatyana Savçuk- QRM kommunikatsıya meneceri.
‘Yazıq ki, 1944 senesi qorqunçlı cinayetni öz vaqtında bütün dünya keregi
qadar tekbih etmedi. Cezasızlıq ise yañı faciağa yol berdi. Al-azırda rusiye federatsıyası bütün ukrain halqını genotsıdke oğramaqta’,- qayd etti Tatyana.
Tatyana qayd etkeni kibi, rusiye hakimiyeti yıllarnen Ukraina ve onıñ halqını yoq etmege tırışa edi:
– Golodomor 1921-1923, 1932-33, 1946-47 seneleri
– 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligi
– 2014 senesi Qırım ve Donbass işğali
– 2022 senesi Ukrainağa qarşı cenk
‘Halqara cemaatçılıqlarnen çalışıp, cinayetçi artıq cezasını çekmesi içün qırımtatar sürgünligi genotsid olaraq tanılmasını temin etmek pek emiyetlidir’, – qoştı Savçuk.
Andrey İvanets öz çıqışında qırımtatarlarğa qarşı nasıl ve ne içün genotsid kerçekleştirilgenini tarif etti.
‘ II Cihan cenki zamanında Qırım eki totalitar rejim- kommunistik ve natsıstler tarafından etnik temizleme ve genotsidge oğratılğan edi. Faqat qırımtatarlarğa qarşı yapılğan cinayet ayrı yer tutmaqta’,- qayd etti Andrey İvanets.
Ekspert aytqanına köre, stalin zamanında Sovet Birliginde ukrainlerniñ büyük qısmı sürgünlikke oğratıldı, faqat bu kütleviy cinayetler fonunda bile Qırımdan bütün tamır halqı sürgün etilmesi ayrı bir zulum.
Eskender Bariyev Ukraina tamır halqınıñ sürgünligi bütün dünya tarafından genotsid olaraq tanılma esnası nasıl keçkenini tarif etti.
‘ Hatırlatamız ki, qırımtatar sürgünligini genotsid olaraq Ukrainadan ğayrı tek 3 memletek tanıdı: Latviya, Litva ve Kanada. Hem de bu pek mürekkep bir esnas edi’, – qayd etti ekspert.
Şundan da ğayrı, ekspert bu yönelişte ukrain ve halqara cemaatçılıqnen çalışqanını, informatsıon kampaniyalar, mevzulı plakatlar, infografika, metinler, videorolikler, aktsıyalar haqqında añlattı.
Bariyevniñ aytqanı kibi, sürgünlik aqibetlerini yeñmek içün:
– qırımtatar sürgünligini dünya memleketleri tarafından genotsid olaraq tanımalarına yardım etmek.
– sürgünlik qırımtatar halqına genotsid olğanı haqqında mahkeme qararını almaq
– qırımtatar Milliy meclisniñ qırımtatarlarnıñ temsil organı olaraq huquqiy statusını pekitmek.
– sürgünlikniñ ilmiy araştırmalarını keçirmek, qırımtatar halqınıñ içtimaiy- maneviy vaziyetine tesiri, medeniyeti, tiliniñ saqlanılmasına dair tesirini ögrenmek. Öz-özüni teşkil etüv milliy organlarınıñ ukrain ve halqara seviyede sürgünlik aqibetleriniñ yeñilmesinde rolü haqqında araştırmalar keçirmek.
– qırımtatar sürğünliginiñ genotsid olaraq tanılması qırımtatar ve ukrainlerniñ birleşmesine, çeşit devirlerde yüz bergen cinayetlerniñ qıyas etüvine, ğalebe, Qırımnıñ deokkupatsıya ve reintegratsıyasına tesirini belgilemek.
Tedbirni teşkil etkenler:
– Golodomor- genotsıd milliy muzeyi
– Qırımtatar Resurs Merkezi
Ukrain milliy hatıra institutı