Her bir medeniyetniñ özüne has özgün medeniyet unsurları bardır. Qırımtatar medeniyetine kelgende, qırımtatarlar turmuşında qullanılğan baqır savutlarını qayd etmeli.
Her bir halqnıñ öz yemek medeniyeti bar. Bazıları yemekni bir adet olaraq qabul eteler ve qullanğan savutlarına da pek ciddiy diqqat eteler.
Qırımtatarlar, yaşalğan yerlerine köre, ağaç, balçıq, qabaq savutlarını işlete ediler. Amma eñ çoq sevilgen baqır savut sayıla edi. Ev bikeleri nağışlarınen maqtana bilseler, ev sahipleri baqırcılıq ustalıqlarını numayış ete ediler.
Baqır savut içinde aş pişirilgen vaqıtta yemek içine baqır maddeleri tüşüp, lezet ve dam qoşa. Şundan da ğayrı, baqır bazı hastalıqlarğa yol bergen bakteriyalarnı yoq etmek hasiyetine malik eken. Baqır savut doğru qullanılsa, yıllarnen hızmet ete bilir.
Usta baqırcılar nesil-nesilden keçken qaviy baqır savutlarnı yasay bileler, bazı ustazlar ise icat etken eşyalarını dülber, zarif örneklerinen bezetip, özgünligini qoşa ediler. Mahsulnıñ şekline, keyfiyetine, örneklerine köre belli bir evde adamlar nasıl yaşağanını añlamaq mümkün, deyler.
Her bir baqır savut hızmet etken vazifesine köre adlandırıla edi: şorba pişirmek içün qazanğa ‘şorba tas’, plov içün savutqa ‘pilav tava’, çiberekler içün ‘saan’. Qave pişirilmesi içün qullanılğan savutnı tanıtmağa bile acet yoqtırdır. Qırımtatar evini cezvesiz tasavur etmek bile imkãnsız. Baqır cezve içinde pişirilgen qaveniñ lezeti, qoqusı farqlı edi.
Şundan da ğayrı, baqırdan daha ‘kirgaç’- legenni temizlemek içün alet, ‘çoyun’- süt içün savut, balaban tabaqlar- ‘sini’ler yasala edi. Siniler üstünde qave ve diger lezetli yemeklerni(meyvalar, cebiz, yüzüm qurusı) qoyıp, musafirlerni sıylay ediler.
Maden ile çalışmaq- qolay iş degil. Baqırcılıq qırımtatar tarihiınen sıq bağlı olıp, kerçek bir sanat sayılır. Sürgünlik ve hiç toqtalmağan genotsidden dolayı savut yasalmasınıñ bir çoq usulları unutılğan, coyulğan olsa da, qırım ustaları bu özgün esnafnı yañıdan tiklemege devam eteler.
