rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qadınlarnıñ taqip etilüvi vaziyetiniñ monitoring neticeleri QRM tarafından “Qırım qadınları işğal şaraitinde: basqılar ve küreş” mevzusında keçirilgen matbuat konferentsiyası devamında taqdim etildi.
Qırımtatar Resurs Merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadasında qadınlarnıñ taqip etilüviniñ talil neticelerini taqdim etip, bugünge qadar işğal etilgen yarımadada 84 qadın cinaiy davalarda taqip etilgenini bildirdi. 2026 senesiniñ ilk yaz ayına itibaren eñ az 59 siyasiy taqip etilgen qadın tahqiqat izolâtorlarında ya da tüzetüv koloniyalarında buluna: 28 qadın koloniyada, 31 qadın ise SİZO-da buluna.
Öz çıqışında uquq qorçalayıcı qayd etti ki, rusiye federatsiyasınıñ istilâsından soñ işğal etilgen Qırımda qadınlarnıñ cinaiy taqip etilüvi bayağı arttı. İşğalniñ ilk yılları siyasiy mabüslerniñ anaları, apayları ya da qızlarına nisbeten esasen memuriy davalar baqılsa, bugünki künde ise işğal akimiyeti, işğal akimiyetine qarşılıq köstergen, putinniñ siyasetine qarşı çıqqan ya da SVO-nı tenqit etken qadınlarğa nisbeten cinaiy davalarnı açtı.
İşğal akimiyeti qanunlarnı boza ve uydurılğan cinaiy davalarnı muhalifetni bastırmaq içün qullanmaqta, aynı zamanda, milliy añ, medeniy özgünlik ve muqavemetniñ er angi ifadelerini yoq etmek içün, kimlikni cinaiy ceetten tanımaqta, QRM meneceri da qayd etti.
“QRM malümatına köre, işğal etilgen Qırımda qadınlarnı apiske alğanlar arasında eñ çoq devlet satqınlığında qabaatlaylar. Eñ azından 38 böyle dava qayd ettik, casuslıq 5 vaqia, Hizb ut-Tahrir 4 vaqia, Noman Çelebicihan batalyonı 6 vaqia, Yeğova Şaatları ise 7 vaqia – dep qayd etti.
Zarema Bariyeva Qırım qadın-sakinlerini tek işğal etilgen Qırımda degil de, onıñ tışında da taqip etile, dep qayd etti. QRM-niñ ekspertleri rusiye federatsiyası, Türkiye ve Avropanıñ ava limanlarında olarnı tutılğan bir qaç vaqianı qayd etti. Bariyeva Türkiyede jurnalist Gülsum Halilova, Soçide Viktoria Sergiyeva ve Diana Gavrilük/Abduraşitova tutulğanlarını hatırlattı.
Bugün 11 qadın işğalciler tarafından cinaiy davalar sebebinden taqip etile. Çoqusı allarda makeme oturışuvları qabaatlanğanlar ve olarnıñ temsilcileri (uquqçılar, soy-soplar) iştirak etmegen alda keçirile. rusiyeniñ apishanelerinde tutulğan siyasiy mabüsler arasında 11 qadın-qız bar. Olarnıñ eñ büyükleri 71 ve 70 yaşındalar: Ğalına Dovğopola ve Anna Sotsenko. Olar içün çıqarılğan ükümler ayatları içün telükeli ola bileler”, – QRM-niñ tesisçilerinden biri dep qayd etti.
Qırımda apiske alınğan siyasiy mabüslerniñ balalarını yetimhanege yollağan ya da yollamağa niyetlengen bir qaç adise qayd etildi – misal olaraq, biz belgilegen Natalâ Polüh ve onıñ aqayı Oleğ Platonov ya da Esma Nemetullayeva. Ne yazıq ki, balalar rusiye işğal siyasetiniñ reberleri olıp, ana-babası qadar zarar köre, uquq qorçalayıcı qayd etti.
Matbuat konferentsiyası devamında o, yaş qadınlar, çoq balalı qorantalarnıñ anaları, esli-başlı qadınlarnıñ taqip etilüvi, tam izolâtsiya şaraitinde tutulması (inkomunikado), işkence qullanuvı, em de işğal etilgen Qırım tışında qadınlarnıñ taqip etilüvi aqqında tarif etti. Onıñ qayd etkenine köre, Qırımtatar Resurs Merkezi tarafından qayd etilgen adiseler basqılarnıñ kerçek resminin bir qısmı ola, rf cinayetleriniñ tam miqyası ise tek Qırım işğalinden soñ belli olacaq. Belgilengen er bir dava, qorantalarımızdan, advokatlarımızdan ya da faallerden alğan malümatımız sayesinde oldı.