70 yıldan evel, 1956 senesi çiçek ayınıñ 28-de, sovet akimiyeti 1944 senesi Qırımdan zornen sürgün etilgen qırımtatarlar üzerindeki memuriy nezaretni lâğu etti. Bu qarar mahsus yerleşüv rejimini resmiy sürette lâğu etti, anda adamlar on yıldan ziyade köçmege aqsız, daima NKVD nezareti altında, zorbalıq emek şaraitinde yaşağan ediler.
Buña baqmadan, qırımtatarlarğa musadere etilgen mal-mülkü qaytarılmadı ve olarğa tuvğan Qırımğa qaytmağa ruhset berilmedi. Bundan da ğayrı, aynı şu yılnıñ ilk qış ayında Ukraina sovet akimiyeti ayrı bir qararnen vatanğa qaytmaq «qabul etilmez» olğanını tasdıqladı.
Tamam bu vaqialardan soñ qırımtatarlarnıñ milliy areketi peyda olıp başladı. 1950-inci senelerniñ ekinci yarısında biñlerce insanlar özleriniñ qaytarılmasını, siyasiy reabilitatsiyağa oğramasını ve aq-uquqlarını tanımaqnı talap etip, akimiyetke muracaatlar imzaladı.
Tek 1989 senesi qırımtatarlarğa Qırımğa qaytmağa resmiy ruhset berildi. 1956 senesi nevbetçilikniñ lâğu etilmesi müim, amma bütünley azat etmegen vaqia edi — bu öz tuvğan toprağında yaşamağa aqqı içün küreşniñ uzun yolunıñ başlanğıçı edi.