Qırımtatar Resurs Merkeziniñ İdare Reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev, 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligi ve 2014 senesi Qırımnıñ işğali, rusiyeniñ qırımtatar halqına nisbeten genotsid siyasetiniñ yekâne bitirilmegen ceryanınıñ qısmı ola, dep bildirdi.
“Bizim esas haberimiz – tünevin takbih etilmegen – bugün tekrarlana. Biz 1944 senesi qırımtatar halqına qarşı yapılğan cinayet aqqında aytamız. Şimdi ise 2014 senesi Qırım işğalinden başlağan cinayetniñ devamını köremiz”, – Bariyev dep qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, QRM daa 2018 senesi genotsid siyasetiniñ devamlılığını isbatlağan uquqiy kvalifikatsiyanı azırladı.
“Biz sürgünlik – bitirilmegen genotsid olğanını ve Qırım işğali başlağanından berli genotsid siyaseti devam etkenini qanuniy olaraq tasnif ettik. Ve şimdi bu siyasetniñ ukrayinlerge de tarqalğanını köremiz”, – dep qayd etti.
Sürgünlikten soñ qırımtatarlar on yıllar devamında Vatanına qaytmaq aqqından marum etildi.
1944 senesinden 1956 senesine qadar qırımtatarlar mahsus yerleşüv rejiminde buluna ediler. İnsanlar soy-soplarınen bağlanıp olamay ediler. Mahsus mesken rejiminiñ lâğu etilmesinden soñ ise evge qaytmaq imkânı yoq edi”, – Bariyev añlattı.
QRM-niñ İdare Reisi, sürgünlikniñ genotsid alâmetleri bar olğanını qayd etti.
Sürgünlik vaqtında bir qaç afta içinde yollarda 8-10 biñ insan elâk oldı. İlk yılları ealiniñ tahminen 46,2% elâk oldı – esasen balalar, qartlar ve qadınlar” – dep qayd etti.
O, qırımtatarlarnıñ kimligini yoq etüv siyasetine de diqqat çekti.
Sürgünlikten soñ Qırım MC yoq etildi, 1444 meskün yerniñ adları deñiştirildi, mezarlıqlar ve medeniy miras abideleri yoq etildi. “Qırımnı qırımtatarsız etmege ıntıluvlar cinayet edi”, – o dedi.
Bariyevniñ aytqanına köre, biñlernen qırımtatar Qırımğa qaytmaq ıntıluvları içün basqılarğa oğradı.
Qaytmağa tırışqanlarnı ya sürgün ete ediler, ya da apishanege ala ediler. Vatanğa qaytmaq içün küreş sebepten biñlernen insan Sovet apishanelerinde otura edi”, – dep qayd etti.
Soñunda Bariyev sürgünlikniñ genotsid olaraq halqara seviyede tanılmasınıñ müimligini qayd etti.
“Ukrayina cemiyetini ve halqara toplulıqnı haberdar etmek kerekmiz, rusiye bugün ukrayin halqına qarşı yapqan cinayetleri genotsid siyasetiniñ devamı olaraq tanılsın”, – Bariyev dep yekünledi.