1944 senesi sürgünlikke bağışlanğan “Yüregiñde ateşni yaq” aktsiyası Qırımda ve onıñ tışında eñ kütleviy ve populâr aktsiyalardan biri nasıl oldı?

May 15, 2026

Eskender Bariyev QYM taqımınen 2007 senesi Qırımda başlağan “Yüregiñde ateşni yaq” aktsiyası qırımtatar halqı genotsidiniñ fedalarını hatrını saymaq içün eñ belli aktsiyalardan biri oldı. 1944 senesi sürgünlik faciasınıñ hatırasını saqlamaq, qırımtatar ve diger halqlarnıñ çeşit nesillerini Ukrayina tamır halqınıñ faciası etrafında birleştirmek, halqara teşkilâtlarnıñ ve çeşit memleketlerniñ siyasetçileriniñ diqqatını 1944 senesi sürgünliginiñ qırımtatar halqınıñ genotsidi olaraq tanılmasına celp etmek – aktsiyanıñ maqsadı ola edi.

Biñlernen insannı toplağan ve birleştirgen aktsiya vastasınen teşkilâtçılar (Qırımtatar Yaşlar Merkezi) dünyanı 1944 senesi qırımtatarlarnıñ zorbalıq sürgünliginiñ fedaları ve Sovet kommunistik rejimi tarafından öldürüvge yollanılğan tamır qırımtatar halqınıñ tarihı aqqında hatırlatmağa tırıştılar.

7 yıl devamında aktsiya qırımtatarlar ve diger millet vekillerini Qırım, qıtaiy Ukrayina ve dünyanıñ çeşit memleketlerinde birleştirdi, merkeziy meydanlarda insanlar toplaşıp, Aksana Ametova ve Emine Mustafayevanıñ icrasında facialı qırımtatar yırlarınen simvolik kompozitsiyalarğa tizilgen ateşlerni yaqqan ediler: sürgünlik yıllığı, Qırım konturu, qırımtatar tamğası, Ukrayina devlet arbiyi, yıldızlı yarım ay ve “No genocide” yazısı.

2008 senesinden başlap, Aqmescitten ğayrı, aktsiya er yıl Ukrayina paytahtı – Kiyevde keçirile edi, mında QYM faali kele edi ve er şeyni kıyivlı Timur İbragimov, Oleksandr Doniy ve digerlernen beraber teşkil ete edi, böylece paytaht sakinleri ve musafirleri, millet ve dinine baqmadan, qırımtatarlarnen birdemligini köstere, 1944 senesi sürgünlik fedalarınıñ hatırasına, Qırım ve Ukrayina tarihına, sürgünlik vaqtında elâk olğan dost ve tanışlarına, yaqınlarına, Qırımnıñ farqlı milletli sakinlerine nisbeten diskriminatsiya esnaslarğa qarşı narazılıq bildire bile edi.

İşğalden evel bu aktsiya çeşit memleketlerniñ (Ukrayina, Gürcistan, Kanada, AQŞ, Türkiye, İspaniya, Poloniya ve ilâhre) paytahtlarında ve şeerlerinde ötkerilgen edi. Qırımtatar Milliy Meclisi, qırımtatarlarnıñ facialı kününde Ukrayinanıñ tamır halqınen birdemligini köstermek istegen çeşit milletlerden insanlar tarafından aktsiya keçirilmesi aqqında talimat içün muracaat etildi. Aktsiyağa çeşit memleketlerniñ parlamentleriniñ siyasetçileri qoşuldı, olar da qırımtatar halqına birdemlik kösterip, tarihiy vatanına – Qırımğa qaytıp olamağan ve elâk olğan sürgünlik fedalarınıñ hatırasını paylaştılar.

Aktsiya yekünlengen soñ, teşkilâtçılar er bir iştirakçige qoluna “ateş” alıp, yüregi ateşiniñ sıcağı qorantasına, qomşusına ve tanışlarına yetmek içün, evge alıp ketmege teklif ete ediler!

Bu aktsiya soñki sefer 2014 senesi Qırımda ötkerilgen edi. Merkeziy meydanı rusiye arbiyleri tarafından qapatılğan ve arbiy tehnikanen sarılğanı içün, aktsiyanı lâğu etmemege qarar alındı, onıñ keçirilmesini Aqmescitteki merkeziy meydanından Aq-Meçetteki qırımtatarlar yaşağan yerge avuştırmağa qarar alındı. Böylece, hatıra aktsiyası barışıqlı qarşılıqnıñ siyasiy aktsiyasına çevirildi.

Aqyarda rusiye işğalci akimiyeti aktsiyanıñ öz ğayesini deñiştirip, başqa bir ad – “Çıraqnı yaq” – qullanmağa başladı. Bu sebepten aktsiyanıñ ananeviy formatında keçirilmesi bozulğan edi, teşkilâtçılar içün ise onıñ kerçek manası, timsali ve tarihiy hatıra saqlanılması müim edi, şunıñ içün işğalci tarafından siyasiy maqsatlar içün qullanılmaması içün bu aktsiyanıñ keçirilmesini toqtatmağa qarar alındı.