Qırımtatar Resurs Merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva vaqtınca işğal etilgen Melitopolden kelgen Plaçkovlar qorantasınıñ taqipleri aqqında ikâye etti, olar rusiye havfsızlıq küçleri tarafından qanunsız tutulğan, eziyetlengen ve insaniyetsiz munasebetke oğratılğan, bu ise Tetânanıñ ölümine ve onıñ aqayı Oleg Plaçkovnıñ ileri izolâtsiyasına ketirdi
“Cenkniñ 12 yılı devamında Ukrayina sakinleri endi rus faşizmi (raşızm) natsizmden daa çoq qorqunçlı olğanına emin oldılar. Eger birincisi ğayeviy inançlardan areket etse eduler, demek rus faşizmi tek maddiy qazançqa (kreditlerni/ipotekalarnı qapatmaq içün cenkte para qazanmaq) ve pahıllıqqa (kim ukrayinlerge ruslardan yahşı yaşamağa imkân bergen) esaslana.
Alman faşizmine qarşı küreşkenlerniñ torunları daa zalım faşistler olacağını, ya Ukrayina halqı ise bu vaqialarnıñ tek şaatı degil de, olarnıñ aqsız agressiyasınıñ qurbanı olacağını iç tüşünmegen edim», — Zarema Bariyeva qayd etti.”
Onıñ aytqanına köre, Melitopolden kelgen ukrayin Plaçkovlar qorantasınıñ ikâyesi bunıñ canlı tasdığıdır. Tetâna ve Oleg bütün ömürlerini Melitopol şeerinde keçirdiler, daa yahşı yaşayış qıdıruvında başqa şeerge ya da memleketke köçüv aqqında iç tüşünmediler. 2022 senesi tolu ölçüli basqın bile olarnı öz şeerlerini terk etmege mecbur etmedi, çünki, özleri yalıñız qaldırmağa istemegen qart ana-babalarından ğayrı, olar öz komandası içün de mesül ediler, bu vaqıtta o 30 adamdan ibaret edi, olar öz eki «Alisa» ve «Grilyaj» restoranında daimiy esaslarda çalışa ediler.
“2023 senesiniñ ilk küz ayınıñ 26-sı olarnıñ birden-bir qızı Lüdmila közyaşlarınen hatırlağan kündir. Onıñ ana-babası Lüdmilanı aqayınen beraber Ukrayina idaresi altındaki territoriyağa işğal etilgen Melitopolni taşlap ketmege israr ete ediler. Qız ana-babasına deyerlik er kün ilk küz ayında laf ete edi, lâkin 25-nci künü olarnen soñki kere laf etkenini tasavur etip olamadı.
2023 senesiniñ ilk küz ayınıñ 25-nde aqşam, silânen FSB hadimleri ana-babalarınıñ evine kirdiler, hususan havflı cinayetçilerni kibi babanı ve bu vaqıtta duş alğanda halat kiymege zornen vaqıt taptqan ananı da yerge yatqızdılar. 72 yaşındaki qartananı (Tetânanıñ anası) o bir şey körmesin ve olarnıñ cinayetlerine şaat olmasın dep ayrı bir odada qapattılar», — QRM meneceri dep qayd etti.
53 yaşındaki Oleg ve 50 yaşındaki Tetâna evlerinde nasıl “maskarad temaşası” olğanını ve ne içün saltıq siyasetsiz adamlarğa kelgenlerini iç de añlamağanlarını uquq qorçalayıcısı qayd etti. Soñra Plaçkovlar qorantası içün “ceennem azabı” başlandı. FSB hadimleri başları üstünde torbalar olğan çiftni belli olmağan tarafqa alıp kettiler. Qalğan eki FSB hadimleri evni saipleri olmağanda tintmege başladılar, bu tintüv aqşam saat 11-den başlap saba saat 11-ge devam etti. Bütün bu vaqıt devamında qartana qapalı oda içinde edi, anda askerler 72 yaşındaki pensioner pencereden qaçmaqnı tüşünmesin dep, plastik pencereniñ sapını sındırdılar.
Böyle adlandırılğan tintüv vaqtında bu FSB talayıcıları yavaş-yavaş bütün dolaplarnı, komodlarnı, raflarnı teşkerip, saibiniñ meşrebelerden ruhsetsiz demlengen qave içip, evde olğan kibi, ayaqqaplarınen töşekler ve divanlar üstünde yatqanlar. Siz tek qart qadınnıñ (qartananıñ) alını köz ögüne ketirmek mümkünsiñiz. Saba, tintüv bitken soñ ve evde olğan bütün vesiqalarnı elge keçirgen soñ, qartanağa odadan çıqmağa ruhset berdiler – QRM meneceri qoştı.
Qartanay balalarıñ qayda, ne vaqıt evge qaytacaqlarını sorağanda, olarnı teşkerip, er şey yahşı olsa, bir-eki künden evge baracaqlarını aytalar.
Bariyevanıñ aytqanına köre, onıñ qızı Lüdmila ana-babasınıñ evinde olıp keçken “maskarad temaşası” aqqında tek 26-ncı künü bildi, çünki ana-babasınıñ ve qartanasınıñ telefonlarına kimse cevap bermedi. Soñra işğalcilerniñ bütün adlandırılğan uquq qorçalav organlarına soñsuz arizalar yazıla edi, işğalcilerniñ Melitopol ve yaqın şeerlerde aşıqıp qurğan bütün mağazlarda ve azaplav odalarında tintüvler yapıldı, lâkin episi bir şekilde cevap berdi – bizge böyle adamlar kelmedi, başqa yerde qıdırıñız.
«Resmiy olmağan menbalardan, bir qaç vaqıttan soñ, qız ana-babasını Melitopoldeki mağazğa alıp ketkenlerini bildi. Başta olarnı yalıñızlıq kamera-odalarda tuttılar, ondan soñ olarnı birer-birer eziyetley ediler. Tetâna Plaçkova aqayını elektriknen çekiştirgenlerini eşitken edi, Oleg ise apayını, kerekli şaatlıq ve itiraflarnı çıqararaq, urğanlarını eşitken edi. Soñra olarnı yaşamağa yaramay şaraitte tuta ediler. Qadın A grippinen hastalandı. Başına qattı, sistemalı urulmalar ve daima çekiştirüvler sebebinden ağırlıq duyıp bütünley hastalandı.
2023 senesiniñ orta küz ayınıñ soñunda o, sistemalı sürette qusıp başladı, soñra ise aşamağa ve içmege bütünley toqtadı. Em Tetânanıñ, em de kameradaşlarından tibbiy yardım sorağan ricalar bütünley itibarğa alınmadı. İlk qış ayında qadın komağa tüşti, tek qara qış ayınıñ 10-da Yañı yıl bayramlarından soñ işğalciler onı mağazdan belli olmağan tarafqa alıp çıqtılar. Qadın qara qış ayınıñ 10-dan kiçik aynıñ başına qadar qayda olğanını tek tahmin etmek mümkün…», – o qayd etti.
Qızı Lüdmila aytqanı kibi, yaqın yerden atıluv qorquta, belli olmağan şeyler er kün öldürip daa qorquta.
Tek 2024 senesiniñ kiçik ayınıñ 8-de Tetânanı çıplaq ve komada №1 Melitopol hastahanesine ketirdiler, 4,5 ay içinde işğalciler ömüriniñ eñ güzel devirinde olğan bütünley sağlam qadınnı komağa ketirdiler.
“Tahqiqatçı qartananen bağlandı ve oña qızı Plaşkova Tetâna tapılğanını ve “casuslıq”ta qabaatlanğanını bildirdi. Makeme, teşkerüv ve advokatsız qart qadınnı sorğu etti, soñra, bonus olaraq, qızınen hastahanede körüşmege teklif etti, onıñ sağlığı ağırlaşqan edi ve şimdi o bütünley SAV(suniy aqciger ventilâtsiyası) apparatı ile yaşap komada yata. Qartanamnıñ böyle haberden özü de aman komağa tüşti…
Aftada 1-2 kere FSB yolbaşçılığı altında ve palatanıñ kirişiniñ üstünde ve palatadaki töşekniñ üstündeki kameralarnıñ baqımı altında qart qadın işğalciler böyle alğa ketirgen qızını ziyaret ete bile edi. Uquq qorçalayıcısı haber etti.
Zarema Bariyeva işğalciler Oleg Plaçkovnı daa izolâtsiyada tutqanlarını ayrıca qayd etti. Qırımtatar Resurs Merkezi işğalciler onı Melitopol SİZO-sından alıp, Qırım №8 SİZO-ğa avuştırğanlarını bilmege muvaffaq oldılar, anda onı tışqı dünyanen er angi bir alâqasız, qorantasından gizlemege devam eteler:
Yaqın adamlarnı coymağa er vaqıt qaranlıqtır, lâkin bu qaranlıqnı eviñizge işğalciler ketirgende, yaşamaq içün niyetlendirilgenlerni alıp ketkende, keder ne bağışlanmaz, ne de unutılmaz, dayanılmaz bir yükke çevirile.
İşğalciler dünyağa ve özlerine yalan ayta bileler, amma aqiqat deñişmey: Tetânanıñ qanı olarnıñ ellerinde, bu ğayıpnıñ tüzelmeycek yara izleri ebediy sevimli adamlarnıñ yüreklerinde qalır. İşğalciler olar içün cevap bermege mecbur olacaqlar, eger yer yüzündeki makemede degil, o vaqıt mıtlaq Allanıñ Makemesi ögünde – ve anda cellâtlarğa endirimlerni bermeyler…», – QRM meneceri dep netice çıqardı.