Bazarertesi künü, 3 iyünde YUNESKO ve Qırım platformasınıñ ekspert ağı ile Mesleat körüşüvi olıp keçti.
Mezkür körüşüvde ayrıca QRM reisi, qırımtatar Milliy meclis azası Eskender Bariyev, QRM yuristi Lüdmila Korotkih ve ekolog, QRM eksperti Yevgeniy Hlobıstov iştirak ettiler.
Ukrainada YUNESKO Bürosınıñ başı Kyara Detstsı Bardeski böye kibi mesleat körüşüvleriniñ emiyetini qayd etti, çünki her yıl YUNESKO Qırım medeniy mirası içün işğalden kelgen telükeler boyunca esabat azırlay.
Öz nevbetinde Qırım platformasınıñ ekspertleri körüşüv iştirakçilerini işğal etilgen Qırımdaki vaziyetten haberdar ettiler, yarımadada söz serbestligi qıstırılğanı, qırımtatar tili yasaq etilgeni haqqında añlattılar ve Qırımda ana tilde tasil almaq meselesini aydınlattılar.
QRM reisi Eskender Bariyev Hanlar sarayınıñ ‘tamiri’ne ayrıca diqqat ayırdı.
‘Tamir’ dep, rusiye işğalcıları işğal etilgen Bağçasarayda meşur Hanlar sarayını yoq etmege devam eteler. Yazıq ki, al-azırda XVI asırğa ait ve dünyada qırımtatar saray mimarcılığınıñ yekãne ve misilsiz yadikãrlığı olğan abidemiz dağıtılğanını körmektemiz,’- añlattı o.
Eskender Bariyev işğalcılar tarafından darma-dağın etileyatqan medeniy miras abideleri – Azizler ve Çeşmeler haqqında tarif etti. Lüdmila Korotkih çayır bağçacılığı kibi tek Qırımda rastkelgen ananeviy hocalıq usulı haqqında hikãye etti.
‘Şimdi, Qırım işğal altında olğanından sebep Qırım territoriyasındaki ormanlarğa kiriş sıñırlıdır. Bu da qırımtatarlarnıñ misilsiz ananeviy hocalığını- çayır bağçacılıqnıñ inkişaf ettirmesini zorlaştıra. Çayır ormanları – qadimiy tarihiy Qırım ananesidir’,- añlattı o.
Şundan da ğayrı, Lüdmila şu meselege diqqat çekti ki, Qırımda Köreiz köyünde Çatal-Qaya etrafındaki müsülman mezarlığınıñ territoryasında yaqın zamanda isar direkleri peyda oldı.
‘Yazıq ki, eski müsülman mezarlıqlarında vandallıq ve qurucılıq sıq-sıq yüz bermekte’, – añlattı o.
QRM reisi rusiyeliler tarafından Qırım toponimleri yoq etilgenini tarif etti. Kerçekten de, soñ üç asır devamında Qırım yarımadası rusifikatsıya ve sovetizatsıyağa oğrağanı çeşit coğrafik obyektlerniñ yañıdan adlandırılmasında körünmekte.
‘Rusiye hakimiyeti eñ-evelã bunı çeşit devirlerde yapıp, Ukraina tamır halqınıñ medeniyet, til, tarihını yoq etmege ve öz vatanları ile bağını üzmege tırıştı. Qırımda biñlernen mesken yerlerniñ tarihiy adları deñiştirildi, misal olaraq, Aqmescit Simferopol, Aqyar Sevastopol, İçki Sovetskoye olıp qaldı’,- qoştı Bariyev.
Ukrainada YUNESKO Bürosınıñ temsilcilerni yarımadada suv yetişmemezligi meselesi meraqlandırdı. Eskender Bariyev vaziyetni tafsilãtlıca añlatıp, QRM ‘Mir i KO’ Hayriye fondu ile birlikte ‘Qırım. Suvsuzlıq’ adlı vesiqalı film çıqarğanlarını ve o, rusiye hakimiyeti tarafından suv resursları mantıqsız qullanğanı haqqında tarif ete.
Yevgeniy Hlobıstov öz maruzasında iqtisadiyat ve etraftaki mühit sahasında bir sıra meseleler mevcut olğanını ve olar deokkupatsıya ve reintegratsıya vaqtında ortağa çıqacağını ve olarğa azır olmaq kerekligini qayd etti.