Matbuatta haber etilgenine köre, Kremlde Avropa Keñeşiniñ bir sıra añlaşmasını ‘lãğu etmege isteyler’: Statut, imtiyazlar haqqında añlaşmalar, Avropa insan haqları Konventsiyasını, Avropa içtimaiy hartiya, Avropa yerli öz-özüni idare etüv hartiyası ve protokolları. Zulum devlet ‘yuridik santraç’ oynamağa istegendir, faqat şimdilik rf tek boş yürmekte. Mesele şunda ki, mezkür añlaşmalar 2022 senesi 16 mart künü rf Avropa Keñeşinden çıqarılğanı sebebinden rf içün yararlı degildir.
Çünki bu añlaşmalarda böyle ‘hayırsıznı avtomatik şekilde alıp taşlanması ‘ közde tutqan maddeler bar.
Söz kelimi, Avropa Keñeşiniñ bazı añlaşmalarında böyle ‘avtomatik alıp taşlama’ közde tutulmağan ve olarğa binaen rf-nıñ hala daha bazı vazifeleri bar. Faqat bular yuqarıda bahs etilgen añlaşmalar degil.
Yani Krem ‘lãğu etmege istegen’ añlaşmalar Avropa Keñeşi ve onıñ devletleri tarafından amelge keçirile bilecek halqara añlaşmalar olaraq tanılmay ve rf-nıñ şimdiki mevamı ve istekleri hiç kimsege meraqlı degil.
‘Lãğu etilme’lerge dair sanalaştırmalar, özü de keçken sene 16 mart tarihi ile belgilenip, teşviqat meyilini taşıy, yani ‘öz qararları’ edi sanki.
Şundan da ğayrı, rf uzun zaman içinde Avropa Keñeşinden çıqarılğanını bir türlü qabul etmegeninden bir tuzaqqa oğradı, çünki bu añlaşmalarnıñ vaziyeti haqqında bayağı vaqıt sustı. Halqara munasebetlerde ise uzun vaqıt cevapsız qalmaq razı olmaq kibi qabul oluna.
Bir vaqıtları bir kimse belki Viden konventsiyasını ve onıñ susmamaq borcunı belgilegen 65 –inci maddeni hatırlar.
Şundan da ğayrı, añlaşma lãğu etilmegen olsa, o ‘içki ölçünen’, ‘anayasa boyunca’ zalımnıñ ‘qanun sistemasınıñ bir qısmı’ sayıla, halqara munasentlerde bir şeyge yaramasa bile.
Bütün bu ayan-oyunlar zalımnıñ kerçeginden uzaq qalğan abstrakt tüşünceler olaraq körünse de, ameliy bir ölçüsi de bar.
Evelden yazğanım kibi, 25 yanvarde Avropa Mahkemesi rf tarafından 2014 senesinden Ukrainanıñ şarqında Konventsiyanı bozğanı boyunca davanıñ uyğunlığına dair qararını ilãn etecek.
Rf içün bu ğayet zeherli bir qarar olacaq.
Neticeleri de ciddiy olacaq.
Şunıñ içün de Moskvada ‘izlerini silmege’ tırışalar.
Faqat asılında artıq hiç bir şey deñiştirilmez.
Bekleymiz, bir hafta qaldı.
Qırımtatar Resurs Merkeziniñ eksperti Boris Babin.