Head of the Board of the Crimean Tatar Resource Center, Head of the Department of Legal and Foreign Affairs of the Mejlis of the Crimean Tatar People Eskender Bariiev, commenting on the demolition of the house of a veteran of the Crimean Tatar national movement Rustem Useinov, said that several generations of Crimean Tatars have been deprived of the opportunity to live in their homes in their homeland in Crimea.
.jpg)
‘1783 senesi Qırımda kütleviy icret başladı ve 1853-1856 seneleri Qırım cenki zamanında, qırımtatarlarğa nisbeten repressiyalar artqanında eñ yükek noqtasına keldi. 1854 senesi küzde olarnı yalı boylarından köçürmege başladılar. Neticede, 141 567 qırımtatar Qırımnı terk etti. Yekaterinanıñ işğali qırımtatarlar içün bir faciağa çevirildi. Qırımtatarlar bu devirni ‘qara asır’, dep adlandıralar’,- añlattı o.
Qırımtatarlarnıñ nevbetteki kütleviy şekilde icreti 1944 senesi 18 mayısta sürgünliknen bağlıdır. SSSR mudafaa devlet komitetiniñ qararı ile bütün halq öz tarihiy vatanından çıqarılıp, Ural, Sibir, Merkeziy Asiyağa sürgün etildi. Köçürilgen qırımtatarlarnıñ 46,2% açlıq, hastalıq ve diger sebeplerdem sürgünlikniñ ilk yılları elãk oldı.
Qırımtatarlar öz Vatanında yaşamaq haqqı içün 50 yıldan ziyade küreştiler. Qırımda hırsızlanğan mülk ve evlerimizni qaytarılmasınıñ lafı bile yoq edi. 70 senelerniñ soñu, 80 senelerniñ başında qaytmağa tırışqanlar tekrar Herson vilãyeti ve Krasnodar ülkelerine sürgün etilgen ediler. Böyle etip, qırımtatar milliy areket veteranı Veciye Kaşkanıñ balası vefat etken edi. Polis hadimleri sabiyniñ üstüne suvuq suv tökip, yük maşnasına yüklep, Herson vilãyetinde köterip attılar. Bala suvuqlanğanından dünyanı terk etti. Veciye Kaşka ise 2017 senesi noyabrniñ 23-ünde işğalcılarnıñ ellerinden vefat etti’,-dedi o.
Bariyevniñ aytqanına köre, qırımtatarlar 90 seneleri qaytmağa başlağanda, evlerinde yat insanlar yaşay, bazı ev ve köyler zaten yernen yeksan etilgen edi.
‘Qırımtatarlar öz topraqlarında istenilmegen musafir sayıla ediler. Aqmescit ya da yalı boyda yerleşmege istegenlerge eñ eyisi, çöl taraflarına ketmege teklif etile edi. Her şeyge rağmen, 90 senelerniñ soñuna halqımıznıñ büyük qısmı, qıyınlıqlar, zorluqlarğa baqmadan, Vatanına qaytıp, boş topraqlarda evler qurıp oldı. Uzun zaman içinde hakimiyet bir sürü sebeplerden dolayı topraqlarnı resmiyleştirmey edi’,- qoştı QRM reisi.
2021 senesi noyabrniñ 24-ünde vaziyet tekrarlandı. Qırımtatar milliy areket veteranı Rustem Useinovnıñ evi Sudaqta, Qapsihor köyünde OMONnıñ 20 hadimi tarafından, qış yaqınlaşqanına baqmadan yıqtırıldı.
Yazıq ki, biñlernen qırımtatar onıñ yerinde ola bile, çünki halã resmiyleştirilmegen evlerde yaşamaqtalar. 2014 senesi Qırımnı qanunsız zapt etken işğalcı bu vaziyetten tamır halqnı öz vatanından yoq etmek içün faydalana.
‘2014 senesinden başlap, ukrain hakimiyeti qaytarılğan topraqlar ve evlerni resmiyleştirmek kerekligini defalarca hatırlatqan edim. Ebet, ukrain hakimiyeti Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ territoriyasını nezaret etemey, amma vatandaşlarına öz mülk ve topraqlarını halqara mahkemelerde qorçalamaq içün imkãn ve haq bere bile’,- yekünledi Eskender Bariyev.