Çiçek ayınıñ 9-ncı künü qırımtatar milliy areketiniñ yolbaşçılarından biri, insan aq-uquq qorçalayıcısı, dissident ve alim Rollan Kemaleviç Qadıyevniñ (1937–1990) doğğanına 89 yıl tola.
Rollan Qadıyev Qırımda, Bağçasaray rayonında doğdı. 1944 s. qırımtatar halqınıñ zorlama sürgün etilmesi neticesinde qorantasınen beraber Özbekistanğa sürgün etildi.
Sürgünlikniñ ağır şaraitine baqmadan, Qadıyev aliy tasil aldı: Samarqand devlet universitetiniñ fizika bölügini imtiyazlı bitire, soñra nazariy fizika bölüginde çalışa. Onıñ ilmiy meraqları arasında nisbiylik nazariyesi, astrofizika ve tartışma meseleleri bar edi. Fizika-matematik ilimlerniñ namzeti olıp, ŞSCB İlimler Akademiyasınıñ Astrofizika ve gravitatsiya boyunca keneşine kirsetildi.
1960-ıncı senelerniñ ortasından başlap Qadıyev qırımtatar milliy areketinde faal iştirak etti. O, qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını tiklevni talap etip, Sovet akimiyetine toplu muracaatlarnıñ müellifleri ve teşebbüsçilerinden biri olıp, imzalar toplay ve qırımtatarlarğa nisbeten çıqarılğan diskriminatsiya qararlarnı açıqtan-açıq tenqid ete edi.
1968 senesi Tiflis şeerinde ötkerilgen halqara ilmiy konferentsiyada Qadıyev tek ilmiy maruzanen taqdim etmeyip, çetel jurnalistlerine qırımtatarlarnıñ ŞSCBdeki aqiqiy vaziyeti aqqında aytıp berdi. Bundan soñ o, KGB tarafından taqipke oğray, yaqalana ve üç yılğa maküm etile.
1979 senesi ekinci kere yaqalana ve kene apishanege maküm etile. Azat etilgen soñ, Qadıyevge ocalıq etmege yasaq etildi, lâkin o, öz ilmiy faaliyetini devam etip, milliy areketniñ faal iştirakçisi olıp qaldı.
Aynı zamanda Qadıyev yarımadağa qaytuv meselesinde muvazeneli mevamınen ayırıla edi. O, daa orta mevamlı faalcilerge ya da yolbaşçılarğa ait edi, çünki qırımtatarlarnıñ qaytması tarafdarı edi, amma milliy topraq cumhuriyetniñ qaytması içün başta kadrlar azırlamaq kerekligini ayttı. 1980-nci seneleri Qadıyev Qırımğa mustaqil qaytuvğa çağırğan bazı arqadaşlarına qarşı oldı, amma o, qanunlı ve sistemalı küreş ğayesine sadıq qaldı.
Rollan Qadıyev 1990 senesi qural ayınıñ 15-nci künü Samarqandda vefat etti.
Onıñ qırımtatar areketiniñ alimi, aq-uquq qorçalayıcısı ve mefküreci olaraq faaliyetiniñ bugünde büyük emiyeti bar. Onıñ ğayeleri, yanaşmaları ve qazançları qırımtatar halqınıñ aq-uquqları oğrunda küreşni devam etken zemaneviy faaller ve insan aq-uquq qorçalayıcıları içün aktual olıp qalmaqta.