Ne içün yarımadanıñ işğalinden soñ bütün deñişmeler devamında rusiye apishanelerinden tek 12 grajdan esiri qaytarıldı?

Qırımtatar Resurs Merkeziniñ İdare reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev, deñişmeler çerçivesinde azat etilgen Qırım siyasiy mabüslerniñ sayısı kritik derecede az olğanını qayd etip, bu meseleniñ sistematik olğanını dedi.
Onıñ qayd etkenine köre, büyük miqyaslı deñişmelerge baqmadan, işğal etilgen Qırımdan grajdan mabüsleriniñ azat etilmesi meselesi çezilmedi.
“Yazıq ki, Qırımnıñ rusiye tarafından işğal etilgeninden berli deñişmeler devamında Ukrayina tek 12 Qırım siyasiy mabüsini qaytarıp oldı”, – Bariyev dep qayd etti.
Aynı zamanda o, er bir azat etüvniñ müimligini qayd etti: ”Tam miqyaslı istilâ başlağanından berli 73 deñişüv olıp keçkenine ve tahminen 9048 Ukrayina grajdanı azat etilgenine samimiy quvanamız. Er bir semetdeşimizniñ qaytması – epimiz içün büyük bir ğalebe.
Onıñ aytqanına köre, 2022 senesine qadar 8 qırımlını, ondan soñ daa 4-ni azat etmege imkân oldı. Olardan 5 qırımtatar halqınıñ vekilleri. Tam olaraq:
Ğenadiy Afanasyev (SİZOda 2 yıl oturğan edi)
Ahtem Çiygoz (SİZOda 2 yıl ve 11 ay oturğan edi)
İlmi Umerov (ketmemesi imzasınen bulunğan edi)
Oleğ Sentsov (SİZOda 5 yıl ve 3 ay oturğan edi)
Oleksandr Kolçenko (5 yıl 3 ay SİZOda oturğan edi)
Yevğen Panov (SİZOda 3 yıl ve 1 ay oturğan edi)
Volodımır Baluh (2 yıl 9 ay SİZOda oturğan edi)
Edem Bekirov (9 ay SİZOda oturğan edi)
Nariman Celâl (rusiye apishanelerinde aman-aman 3 yıl oturğan edi)
Leniye Umerova (rusiye apishanelerinde aman-aman 2 yıl devamında oturğan edi)
Konstântın Davidenko (rusiye esirliginde 7,5 yıl oturğan edi)
Yaroslav Balıtskiy (rusiye apishanelerinde aman-aman 2 yıl oturğan edi)
BM Deñiz uquqı halqara makemesiniñ qararına köre Qırımnıñ 5 siyasiy mabüsi azat etildi: Oleğ Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Yevğen Panov, Volodımır Baluh, Edem Bekirov.
Diger deñişmeler çerçivesinde 5 arbiy hızmetçi – qırımtatarlar qaytarıldı: Asan İsenaciyev, Eldar Menumerov, Eldar Penya-Şemsedinov, Ruslan Qurtmallayev, Eskender Kudusov.
“rusiye Qırım siyasiy mabüslerniñ, hususan qırımtatarlarnıñ, deñişim cedvellerine kirsetilmesini red ete. Bu mesele eñ yüksek seviyedeki muzakereler vaqtında Ukrayina tarafından bir qaç kere köterildi”, – Bariyev dep qayd etti.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırım işğaliden soñ siyasiy taqipler sistematik oldı, siyasiy mabüslerniñ tutuv şaraitleri ise insaniyetsizdir. Siyasiy mabüsler sert tutuv şaraiti, işkence, ruhiy basqı ve esas insan aqlarınıñ bozuluvına oğraylar. Esirlikte keçken er kün – sağ qalmaq içün bir sınavdır.
“Böyleliknen, az sayıda insanlarnıñ azat etilmesi devlet organları, uquq qorçalayıcıları, cemaat teşkilâtları ve siyasiy mabüslerniñ qorantalarınıñ büyük bir iş birliginiñ neticesidir”, – dep qoştı.
Er bir deñişimde Qırım temsilcileri, hususan qırımtatarlar olmaq lâzım. Bu, em işğal etilgen yarımadağa diqqat ayırmaq içün, em de işğal etilgen Qırımdaki insanlar devlet grajdanlarını unutmağanını körmek içün müimdir – QRM-niñ İdaresiniñ reisi qayd etti.
Qırım siyasiy mabüsleri deñişim esnasına muntazam surette kirsetilmeli, çünki olarnıñ bazıları endi 10 yıldan ziyade apishanelerde oturalar. Olarnıñ azat etilüvi muzakere esnasınıñ prioritetlerinden biri olmaq kerek, çünki bir çoqları apishanede sağlığını ğayıp etti”, – ekspert dep añlattı.
Bundan da ğayrı, Qırımda qadın siyasiy mabüslerniñ sayısı ep arta, Bariyevniñ fikirince, muzakerelerde o eñ zayıf olğan siyasiy mabüsler kategoriyası olğan ağır hastalar, qartlar ve çoq balalı ana-babalarnen beraber prioritetli olmalı.
“Qırımtatar Resurs Merkezinen beraberlikte biz yerli, milliy ve halqara seviyelerde rusiyeniñ vaqtınca işğal etilgen Ukrayina topraqlarındaki cinayetlerine diqqat çekmek ve bütün Qırım siyasiy mabüslerniñ azat etilmesini talap etmek içün çalışmağa devam etecekmiz”, – dep qoştı.
Hatırlatamız, QRM-niñ malümatına köre, bugün 354 insan apishanelerde buluna, olardan 181 – qırımtatar. Bu tek raqamlar degil de, er bir raqamnıñ artında rusiye istilâcısınıñ qolunda bulunğan insannıñ adı ve soyadı olğan tasdıqlanğan cedvel.
“Ukrayina ve halqara toplulıqnı rusiyege qarşı basqını quvetleştirmege, işğal etilgen Qırımda basqılar ve insan aqlarınıñ bozuluvına alâqası olğan şahıslarğa qarşı şahsiy sanktsiyalar kirsetmege ve kremlniñ reineleriniñ azat etilmesine qol tutmağa çağıram”, – Eskender Bariyev dep çağırdı.