Qırımtatar Resurs Merkeziniñ idare reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev “İşğalda vicdan serbestligi: vaqtınca işğal etilgen Ukrayina topraqlarında diniy cemiyetlerniñ taqip etilüvi” mevzusında XXIV Halqara ilmiy konferentsiya çerçivesinde keçirilgen tögerek masada iştirak etti.
Bariyevniñ aytqanına köre, Qırım işğali insan aqlarınıñ, şu cümleden vicdan ve din serbestliginiñ bozulmasına sebep oldı.
İşğal yılları devamında Qırım, işğal akimiyeti tarafından kontrol, basqılar ve beñzeşüv aleti olaraq qullanılğan din qorqu territoriyasına çevirildi. İşğal memuriyetine sadıqlıq köstermegen er angi diniy cemiyet ya da maneviy lider avtomatik olaraq taqip etile”, – dep ayttı.
Bariyevniñ aytqanına köre, QRM 2014 senesinden başlap işğal etilgen Qırımda diniy taqiplerni vesiqalandıra.
“Bugün apishanelerde ve tahqiqat izolâtorlarında 361 Ukrayina grajdanı qanunsız tutula, olardan 183 –tamır qırımtatar halqınıñ vekili”, – dep bildirdi.
Bundan ğayrı, QRM-niñ İdare Reisi “Hizb ut-Tahrir davası”nda taqiplerniñ miqyasına diqqat çekti.
“Şimdi 128 insan bu uydurılğan davanıñ fedası oldı, olardan 125 – qırımtatardır.
Taqip etilgenler arasında 11 qart, 8 saqat ve 4 qadın bar – qoşığ qayd etti.
İşğal sisteması qadınlarnıñ taqip etilmesinden vazgeçmey. Dava mabüsleri arasında: Esma Nemetullayeva, Nasiba Saidova, Elviza Aliyeva ve Fevziye Osmanova – dep ayttı.
Bariyev rusiye SİZO-sında qırımtatar siyasiy mabüsi Cemil Gafarovnıñ ölümi ve siyasiy mabüslerge tibbiy yardım kösterilmemesi aqqında ayırdı.
Bundan da ğayrı, o, Qırımda muntazam surette camilerde keçirilgen tintüvler, imamlarnıñ taqip etilüvi ve mustaqil musulman oquv yurtlarınıñ qapatıluvı aqqında bildirdi.
Hususan imamlar ve mustaqil musulman cemiyetleri taqip etile. İmam Raif Fevziyev 17 yılğa üküm etildi. İmam Lenur Halilov 18 yılğa üküm etildi”, – dep qayd etti.
Bariyev çıqışta bulunıp, diger din cemiyetleriniñ, hususan “İyegova şaatları”, Ukrayina Pravoslav kilsesiniñ ve Roma-katolik cemiyetiniñ taqip etilüvine diqqat çekti.
2014 senesi Qırımda 2220 diniy teşkilât bar edi. 2025 senesiniñ ilk yaz ayına qadar olarnıñ sayısı aman-aman eki qat eksildi. Bu işğal etilgen yarımadada vicdan serbestliginiñ sistematik yoq etilmesiniñ neticesi”, – dedi.
Bundan ğayrı, taqiplerge tek rbasqılarnıñ fedaları degil de, olarnı qorçalamağa tırışqanlar da oğray. Onıñ aytqanına köre, advokatlarnıñ litsenziyaları lâğu etile, evleri tintile, memuriy davalar açıla ve apishanege alına. İşğal etilgen Qırımda vicdan serbestliginiñ bozuluvını aydınlatqan uquq qoruyıcı ve cemaat jurnalistleri de basqığa oğray – Eskender Bariyev qayd etti.
Qırımtatar Resurs Merkezi rusiye federatsiyası tarafından “istenilmegen teşkilât” olaraq tanıldı. İşğalciler hadimlerimizniñ soy-soplarını sorğuğa çağırdılar, Qırımdaki taqip etilgenlerniñ sesi olğan taqımğa basqı yapmağa tırıştılar”, – dep qayd etti.
Böyle bir alda Bariyev siyasiy mabüslerge ve olarnıñ qorantalarına halqara destekniñ müimligini qayd etti. Hususan, o, QRM tarafından “Atalıq” (“Vaftiz babası”) halqara kampaniyası aqqında hatırlattı, onıñ çerçivesinde demokratik memleketlerniñ deputatları ve siyasetçileri qırımlı siyasiy mabüslerni şahsiy vasiylik ve açıq imayege ala bile.
Qırımnıñ işğalden azat etilmesiz, diniy taqiplerni toqtatmağa imkân yoq – Bariyev çıqışınıñ soñunda qayd etti.
Vicdan serbestligi işğal şaraitinde olamaz. Şunıñ içün Qırımnıñ işğalden azat etilmesi yalıñız siyasiy ya da topraq meselesi degil – bu esas insan aqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi meselesidir, – dep yekünledi.