Qırımtatar Resurs Merkeziniñ İdare Reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev “Qırım.Aqiqat”qa bergen intervyüsında qırımtatar halqınıñ sürgünligi tahqiqat ketişatı, delil toplavda QRM-niñ rolü ve, onıñ fikirince, mahkeme qararını bugün qabul etmek içün yeterli malümat bar.
Bariyev hatırlattı: 2005 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayı 1944 senesiniñ qural ayınıñ 18-inciniñ sürgünligini genotsid olaraq tanıdı. Aynı zamanda, onıñ aytqanına köre, adaletni bütünley ğayrıdan tiklemek içün uquqiy qarar kerek.
Qırımtatar Resurs Merkeziniñ mütehassısları 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligi ve 2014 senesi Qırımnıñ işğali yekâne bitirilmegen esnasnıñ bir qısmı olğanını tasdıqlağan uquqiy esaslarnı azırladılar – o qayd etti.
Bariyevniñ aytqanına köre, 2015 senesi cinaiy dava açılğan soñ, QRM deliller toplanuvına ve şaatlarnen çalışuvına faal sürette qoşuldı.
“Biz kerçekten de Qırımdan insanlarnı tahqiqatçığa ketirdik, ve bütün bu malümatlar bar, olar qayd etilgen, protsessual ceetten alâ daa aqiqiy”, – Eskender Bariyev dep tarif etti.
Onıñ qayd etkenine köre, sovet rejiminiñ cinayeti tek qırımtatarlarnı vatanlarından zorbalıqnen sürgün etüvnen sıñırlanmadı.
Sürgünlik aqqında cinayet, genotsid olaraq aytsaq, sürgünlikten soñ 45 yılğa da aytıla. Yani, 1956 senesine qadar mahsus yerleşüv aqqında aytsaq, qırımtatarlar kibi etnik gruppanıñ ya da halqnıñ SSCB halqları cedvelinde yasaq etilüvi aqqında aytsaq, qırımtatar tiliniñ yasaq etilüvi, qırımtatar tilinde tasil ve vatanğa qaytmaq imkânı aqqında aytsaq”, – dep qayd etti Bariyev.
O, kelecek on yıllarda qırımtatarlarnıñ tekrar sürgün etilüvine diqqat çekti.
Bundan da ğayrı, biz, tahqiqat yapılacaq olsa, ekinci sürgünlik meselesini de kötermek kerek olğanını aytamız. İnsanlar 60-70-nci seneleri vatanlarına qaytmağa tırışqanda, bir çoq qırımtatarı ekinci sürgünlikke oğradı”, – dep qoştı.
QRM İdare Reisiniñ fikrine köre, toplanğan deliller bazası tahqiqatnı yekünlemek ve davanı makemege bermek içün yeterli.
“Qoşma ekspertizalar, qoşma malümat toplavı, arhiv vesiqaları ve ilâhre ola bile, amma bu esnasnıñ bitirilmesinden söz etkende, adliyecilerimiz, sürgünlikni genotsid olaraq tanımaq içün makeme qararı çıqarmaq içün yeterli malümat bar, dep aytalar ve şimdi bu işni soñunace alıp barmaq içün Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasınen işbirlik tutmağa tırışamız”, – Bariyev dep qayd etti.
Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ genotsid aktı olaraq tanılması makeme qararı ilerideki halqara uquqçılıq ve rusiyeni Ukrayina tamır halqına qarşı yapılğan cinayetler içün mesüliyetke çekmek içün müim uquqiy argument olacaq.