Qırımtatar Resurs Merkeziniñ İdare reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Ukrayina milliy azlıqlarınıñ (cemiyetlerniñ) IV dialogında iştirak etti, onıñ mevzusı: “Dayanıqlıq mimarlığı, institutsional qabiliyet ve uquqiy qoruv”. Tedbir vaqtında o, devletniñ etnosiyasetini amelge keçirmek, diskriminatsiyadan qorçalamaq ve milliy toplulıqlar ve tamır halqlarnıñ qarar aluv esnaslarında iştirakini quvetleştirmek içün bir sıra ameliy tevsiyelerni taqdim etti.
Avropa Birligi ve Avropa Şurasınıñ “Ukrayinada diskriminatsiyağa qarşı küreş ve milliy azlıqlarnıñ aqlarına dair Avropa standartlarınıñ amelge keçirilmesine qol tutuv” ve Avropa Şurasınıñ “Ukrayinada milliy azlıqlarnıñ uquqiy bazasınıñ islâatına ve milliy azlıqlar ve romlarnıñ dayanıqlığına qol tutuv – Ekinci faza” ombudsmenniñ ofisi ve “Ukrayina milliy toplulıqları Şurası”nıñ işbirlik leyhası çerçivesinde tedbir keçirildi.
Cenk şaraitinde, em de cenkten soñ, Ukrayina milliy toplulıqları ve tamır halqlarınıñ aqlarını qorçalav, integratsiyası ve kimliginiñ saqlanuvına doğrultılğan qanun ve institutsional mehanizmler ortaq bir baqışnıñ işlep çıqarılması – dialognıñ esas maqsadı.
Munaqaşa çerçivesinde Eskender Bariyev üç tematik levhada çıqışta bulundı.
Milliy toplulıqlarğa nisbeten devlet siyasetiniñ amelge keçirilmesiniñ semereliligini muzakere etkende o, qanunlar ameliyatta nasıl yerine ketirilgenini sistematik bir şekilde talil etmek kerekligini qayd etti.
“Bugün umumiy qıymet kesüvden konkret talilge keçmek pek müimdir. Milliy azlıqlar ve tamır halqlarnıñ qanunlarını tek merkeziy seviyede degil de, regionlarda da amelge keçirmek kerekmiz. Qanunğa binaen aktlar endi qabul etilgenini, yerli akimiyet organları çalışqanını, regional programmalar barmı, ve eñ esası – bu esnaslarnıñ bücetlerde maliye etilmesi planlaştırılğanmı – qıymet kesmek kerek”, – Bariyev dep qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, bugünki künde “Ukrayinada milliy azlıqlar (toplıqlar) aqqında” Ukrayina Qanunınıñ amelge keçirilmesi çerçivesinde 16 qanunğa uyğun akt qabul etildi ve 2 dane – “Ukrayina tamır halqları aqqında” Ukrayina Qanunınıñ çerçivesinde qabul etildi.
Kelecek dialogımızda raqamlar, köstergiçler ve dinamikler tilinde laf etecekmiz. Tek böyleliknen devletniñ milliy ve yerli seviyede etnosiyaseti ne qadar semereli çalışqanına qıymet kesmek mümkün”, – dep qayd etti.
Ukrayinanıñ endi qanuniy bazası bar, amma esas mesele onıñ amelge keçirilmesidir – diskriminatsiya ve dayanmamazlıqqa qarşı uquqiy qoruvğa bağışlanğan panel devamında Bariyev qayd etti.
Ukrayina qanunlarında tamır halqlar ve milliy azlıqlar aqqında qanunlarda ve diger mahsus aktlarda diskriminatsiyadan qorçalamaq içün bayağı aletler bar. Faqat bu mehanizmler ameliyattа ne derece qadar çalışa ve cemiyet öz aqları ve vazifeleri aqqında ne bile, – başqa bir mesele – Bariyev dep qayd etti.
Onıñ fikrine köre, bugün devlet haber işi ve uquq maarif faaliyetine daa çoq diqqat ayırmalı.
Er bir Ukrayina vatandaşı – qavmiy mensüpligine baqmadan – aqlar daima mesüliyetnen beraber kelecegini ve qanun er kesni bir derecede qorçalağanını añlamaq kerek, – Bariyev dep qayd etti.
O, devlet qararlarını qabul etüv esnaslarında milliy toplulıq ve tamır halqlarnıñ institutsional temsilciligi mevzusına ayrı diqqat ayırdı.
Bariyev çıqışta bulunıp, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Ukrayina tamır halqınıñ temsiliy organı olaraq uquqiy statusını pekitmek kampaniyasına qoltutqan milliy toplulıqlarnıñ vekillerine teşekkür bildirdi.
“Bizim içün bu birdemlikniñ müim bir örnegi edi. Pek çoq teşkilât muracaat kampaniyasına qoşuldı, ükümetke muracaat yolladı, ve bu destek qırımtatar halqı içün pek müimdir”, – dep qayd etti.
Ukrayinada milliy toplulıqlarnıñ devlet siyaseti azırlanmasında iştirak etüviniñ uquqiy mehanizmleri bar, lâkin olarnıñ kerçek ve sistemli çalışmasını temin etmek esas vazife olıp qala – Bariyev qayd etti.
“Bizim normativ bazalarımız, DESSnen bağlı mesleat organları, cemaat şuraları, tamır halqlarnıñ temsil organları ile mesleatlav mehanizmleri bar. Mesele tek bu müessiselerniñ qurulmasında degil de, olarnıñ sistem şekilinde, semereli çalışmasında ve qarar aluvğa tesir etmesinde”, – dep qayd etti.
Bariyevniñ sözlerine köre, regional seviyege ayrı diqqat ayırılmalı, çünki er bir vilâyetniñ öz qavmiy hususiyetleri bar, ve bu sebepten ayrı işbirlik ve temsilcilik mehanizmleri kerek.
Çıqışını yekünlep, o qayd etti ki,
dialog vaqtında azırlanğan tevsiyeler Avropa Şurası ortaqları tarafından köz ögüne alındı ve Ukrayina devlet etnosiyasetiniñ ilerideki inkişafı içün müim alet ola bile.
“Ukrayina içün etnosiyaset meselesi telüke zonası olmamalı. Aksine – bu, demokratik yetkinligimizniñ, institutsional dayanıqlığımıznıñ ve ilerideki Avropa integratsiyasına azırlığımıznıñ numayışı olmalı” – Bariyev dep yekünledi.