Qural ayınıñ 26-da Qırımtatar Resurs Merkeziniñ idare reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Dünya sağlıq teşkilâtınıñ tamır halqlarınen biologik çeşitlik, sağlıq saqlav ve ananeviy bilgi sistemaları saasında munasebetler qurulmasına dair çerçivesi leyhası regional körüşüvde iştirak etti.
Bu vesiqa, Dünya sağlıq teşkilâtınıñ tamır halqlarınen çeşitlik, sağlıq saqlav ve ananeviy bilgi sistemaları saasında munasıp munasebette bulunmaq içün çerçeve qavrayışınıñ yañıdan baqılğan leyhasını taqdim ete. Tamır halqlarnıñ keniş iştirak etüvinen ve açıq ekspertiza neticesinde elde etilgen büyük malümatnen işlep çıqarılğan bu çerçiveler, medeniy hususiyetler, aq-uquqlar ve ahlâqiy printsiplerge esaslanğan çeşitlik, sağlıq saqlav ve ananeviy bilgi sistemaları saasında işbirlik içün yol köstergiç olacaqtır”, – Bariyev dedi.
Vesiqa leyhası, 2026 senesi tamır halqlarnıñ aq-uquqları BMT Ekspert mehanizminiñ çerçivesinde resmiyleştirilmesinden evel açıq mesleatlaşuvlarnıñ soñ basamağı olaraq Tamır halqlarnıñ meseleleri BM Daimiy forumına teslim etilecek.
Muzakere esnasında Eskender Bariyev ananeviy ilim ve tibbiyet saasında tamır halqlarnıñ aqlarını qorçalavnı quvetleştirmek içün bir sıra tekliflerni seslendirdi:
Ananeviy bilgi, tedaviylev usulları ve ilâclarnı azırlav ameliyatlarını zemaneviy sağlıq saqlav sistemalarına integratsiya etüv esnaslarında tamır halqlarnıñ aq-uquqlarını qoruv, qorçalav ve qoruvnıñ semereli mehanizmlerini köz ögüne almaq.
İlâclarnıñ işlep çıqarılmasında ve istisal etilmesinde ilâccılıq şirketleri tarafından ananeviy tamır halqlarınıñ bilgileriniñ qullanıluvı ve ticariyleştirilmesinde tamır halqlar içün maddiy tazminatnı kirsetken adaletli ve musaviy faydalar bölüvi içün halqara ve milliy mehanizmlerniñ meydanğa ketirilmesini temin etmek.
Tibbiyet ve ilâclarnen bağlı ananeviy bilgileriniñ halqara insan aqları standartlarına uyğun şekilde qullanılması içün tamır halqlarnıñ serbest, evelden ve añlı razılığını temin etmek.
Vesiqada “biogeosenoz kontseptsiyası” tasvir etilsin, tamır halqlarnıñ ananeviy ekologik bilgilerniñ saqlayıcıları ve insan ve etraftaki müit arasında devamlı munasebetlerniñ esas iştirakçileri olaraq müim rolü qayd etilsin.
Vesiqanıñ çerçeve tabiatına köre, tamır halqlarnıñ aqlarını qorçalav saasında esas halqara vesiqalarğa atıflar kirsetmek müimdir. Böyle yanaşma halqara standartlarnıñ daa keniş darqalmasına yardım ete bile ve devletlerni ILO № 169 Konventsiyasını ve diger uquqiy vesiqalarnı tasdıqlamağa teşviq ete bile.
“Vesiqanı azırlamağa devam etemiz ve onı yañı ğayelernen tolduramız”, – Eskender Bariyev dep qayd etti.