1944 senesiniñ qural ayınıñ 18-inci künü – qırımtatar halqınıñ taqdirini ebediyen deñiştirgen kün. 82 yıldam evel sovet totalitar qurumı XX asırnıñ eñ deşetli cinayetlerinden birini – qırımtatarlarnı tarihiy Vatanından zorbalıqnen sürgün etti. Bir qaç kün içinde bütün halq Qırımdan Sibir, Ural ve Merkeziy Asiyağa sürgün etildi.
Kerekli şeylerni almağa aqsız, insanlarnı yük vagonlarına yüklediler. Yol suvsız, azıqsız, tibbiy yardımsız ve sanitar şaraitsiz bir qaç afta devam etti. Mahsus yerleşüv yerlerinde qırımtatarlar açlıq, qırğınlıq, mecburiy iş ve sovet akimiyetiniñ daimiy nezareti altında oldılar.
Umumen 238 500 qırımtatar sürgün etildi, ya 46,2% sürgünlikniñ ilk yıllarında elâk oldı. Bu balalar, analar, qartlar, bütün qorantalar, olarnıñ yaşayışları tek milliy mensüpligi sebebinden bozulğan edi.
Faqat sürgünlik tek insanlarnıñ cismaniy öldürüvi degil edi. Sovet akimiyeti qırımtatar halqınıñ hatırasını silmege – tilini, medeniyetini, tarihiy mirasını yoq etmege tırıştı, Qırım şeer ve köyleriniñ adlarını deñiştirdi, milliy muhtariyetni yoq etti, qırımtatarlarğa ise on yıllar devamında evlerine qaytmağa yasaq ete ediler.
Yazıq ki, dünya bu cinayetke kerekli qıymet kesip olamadı. Cezasızlıq yañı facialarğa yol açtı.
2014 senesi Qırım işğalinden soñ rusiye federatsiyası qırımtatar halqını sıqıştıruv ve taqip etüv siyasetini devam ettirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaqlandı, mustaqil qırımtatar matbuat vastalarınıñ yayınlavı toqtatıldı, tasil müessiseleri qapatıldı, faaller, jurnalistler ve aq qorçalayıcılar apishanelerge qapatıldılar, hırsızlandılar ve siyasiy sebeplerden taqip etildiler.
2022 senesiniñ tolu miqyaslı istilâsınen bu siyaset daa kenişledi. Bugün rusiye bütün ukrayin halqına qarşı zorbalıq, sürgünlik, işkence, vatandaş ealisiniñ mecburiy köçürüvi ve balalarnıñ hırsızlanuvını amelge keçire.
İnsanlıqqa qarşı etilgen cinayetler cezasız qalğanda, olarnıñ tekrarlanğanını tarih bir kere daa isbatlay.
Bu sebepten qırımtatar halqı genotsidiniñ fedalarını hatıra – tek keçmiş aqqında degil. Bugün bu bizim mesüliyetimizdir. Dünya, niayet, yamanlıqnı yamanlıq dep adlandırmalı, qabaatlılarnı maküm etmeli ve böyle facialar bir daa tekrarlanmasın dep, er şeyni etmeli.