16 oktãbr künü 116 yıl evel belli huquqqoruyıcı, Ukraina ve Moskva Helsinki gruppalarınıñ tesisçilerinden biri general-mayor Pötr Grigorenko dünyağa kelgen edi.
Pötr Grigorenko Zaporojye vilãyeti, Primorskoye rayonı Borsovka köyünde krestyan ailesinde dünyağa keldi. Adamnıñ hayatı eki devirden ibaret edi demek mümkün. Başından cenkte iştirak etken ve firqa ideallarına sadıq olğan sovet generalı soñunda sovet rejimine ciddiy şekilde qarşı çıqqanlardan oldı.
Kerçekten de, Pötr Grigorenko hem harbiy, hem ocalıq sahasında bayağı muvafaqiyetli edi. Faqat 1961 senesi her şey deñişti. 7 sentãbr künü Moskvada Lenin rayonı firqa konferentsıyasında Pötr Grigorenko öz çıqışında SSSRde siyasiy sistemanı tenqit etti. Bundan soñra onı ‘Ussuriy ülkesine’ ğurbetlikke Uzaqşarqıy harbiy okrugğa hızmetke yolladılar.
Yaşağanlarından soñra Grigorenko tarihiy adaletsizlik ve haqiqat olmağanından bahs etti. Ayrıca, ‘cezalandırılmağan halqlar’ mevzusınen meraqlanıp, qırımtatarlarnıñ avdet areketinde faal iştirak etti.
‘Meseleñiz devlet içinde çezilecegini tüşünmeñiz. Dünya cemaatçılıqqa, halqara teşkilãtlarğa yardım sorap muracaat etiñiz. 1944 senesi sizge yapqanlarnıñ belli bir adı bar. İnsaniyetlikke qarşı eñ qorqunç cinayetlerden biri olğan- genotsid,’-dey edi Grigorenko.
Pötr Grigorenkonıñ emegi sayesinde qırımtatar meselesi Sovet Birliginden tışarı çıqtı.
Qırımtatarlar Pötrni gizliden közete, onı qorçalamağa tırışa ediler. Grigorenkonıñ bundan haberi bile yoq edi.
1977 senesi Pötr Grigorenko AQŞ tedaviylenmege ketmege mecbur olğan edi. Bir qaç aydan ise onı sovet vatandaşlığından mahrum qaldırdılar.
Grigorenko 1987 senesi 21 fevral künü Nyu-Yorkta vefat etti, Baundbruk ukrain mezarlığında defn etildi