Çarşenbe künü, sentãbrniñ 25-inde QRM reisi, qırımtatar Milliy Meclisi azası Eskender Bariyev ‘Rusiye tarafından haqsız mahküm etilgenler: olarnı evge nasıl qaytarmalı?’ mevzusınıñ ekspert muzakeresinde iştirak etti.
Munaqaşa iştirakçileri rusiyede haqsız mahküm etilgen ukrainlerni azat etüv strategiyasını muzakere ettiler. Ayrıca, böyle kibi meseleler baqıldı:
- almaşuv esnasında devlet nasıl şartlarğa uymalı ki, bu almaşuv insan haqlarını bozmasın?
- Ukraina huquq bazası almaşuvlar içün yeterlimi, yoqsa deñişmelerge ihtiyac bar?
- Rusiyede rusiye-ukrain cenki neticesinde haqsız mahküm olunğan ukrainlerni azat etüv strategiyaları nasıl olmalı?
QRM reisi teşkilãtnıñ işğal etilgen territoriyalarda insan haqlarınıñ bozuvlarını resmiy qayd etüv faaliyeti aqqında tarif etti. Ayrıca da işğalcılarnıñ cinayetleri saqlanılğanını qayd etti.
‘Qaçırılğan ya da tutuqlanğan adamlarnıñ tuvğanları işğal etilgen territoriyalarda rf cinayetleri aqqında haberdar etmemege tercih eteler’,- qayd etti Bariyev.
Ekspertniñ fikrine köre, rusiye silãhlı küçleri tuvğanları susacaq alda adamnı azat eteceklerne söz bergenleri sebebinden cinayetler gizlenile.
Eskender Bariyev siyasiy mahbüslerniñ azat etilmesi içün bazı şartlarnı belgiledi:
- halqara teşkilãtlarnıñ munasip qararı. Misal olaraq, 2019 senesi vatandaşlarımıznıñ azat etilmesi Halqara deñiz tribunalnıñ qararı ile bağlı edi.
- siyasiy mahbüsniñ ne qadar belli olmalı. Añlaşılğanı kibi, eñ evelã belli, tanılğan, körümli şahıslar azat etile. Mahbüs aqqında ne qadar çoq laf yürsetilse, serbest olacağına ihtimallar arta.
- kreml içün kãr. Yani Ukrainada, AQŞ ya da diger devletlerde esirlikte bulunğan rusiyelerni azat etmek- Moskvanıñ menfaatında olsa. Böyle kibi almaşuvlar sanktsiyalarnı eksiltmek ya da satışlarğa izin almaq maqsadınen yapıla bilir.
‘ Şundan da ğayrı, halqara strukturalar tarafından insan haqlarınıñ bozuvlarına mümkün olğanı qadar tez vaqıtta qaşrılıq kösterilmesi müimdir. Misal olaraq, 2022 senesi işğal etilgen Herson vilãyetinde insanlar qaçırılğanda, biz tez vaqıtta haberlerni darqattıq ve BMT(OON) strukturalarına muracaat etkenimiz içün birazdan insanlarnı azat etmege ya da iç olmağanda bulunğan yerlerni ögrenmege çare oldı’,- qoştı o.
Ekspert #LIBERATECRIMEA halqara areket ve QRM tarafından başlatılğan ‘Atalıq’ kampaniyasınıñ emiyetligini de hatırlattı. Mezkür aktsıya çerçivesinde ukrain, Avropa parlamenti ve dünya devletler parlamentlerniñ deputatları rusiye işğalcılarnıñ basqısı altında qalğan qırım sakinlerini öz imayeleri altına ala bileler.