On Friday, July 29, at the office of the Mission of the President of Ukraine in the Autonomous Republic of Crimea, a presentation of a study by experts from the Crimean Tatar Resource Center Environmental and climatic discrimination in the occupied Crimea: dimensions and threats was held.
Tedbirni Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, qırımtatar Milliy Meclisi çetel işler ve huquq meseleleri boyunca idaresiniñ başı Eskender Bariyev, Qırım MC Ukraina Prezidentiniñ Daimiy Temsicisi Tamila Taşeva ve ‘Tiklenüv’ (‘Vozrojdeniye’ Halqara fondunıñ mudir muavini İnna Pidlutskaya alğış sözlerinen açtılar.
‘QRM bu yönelişte muntazam şekilde çalışmaqta. Biz haqlara ekologik teşkilãtlarğa onlarnen ariza, beyanat, esabat, şikãyet yolladıq. Bu aqta laf etmege devam etmeli ve meseleni halqara cemaatçılıqqa bildirmeli. Şunıñ içün de araştırmamıznı ukrain ve ingliz tillerinde hazırladıq’,- qayd etti Bariyev.
Tamila Taşeva qayd etkeni kibi, 8 yıl devamında RF qırım yarımadasını militarizatsıyağa oğratıp, Qırım ekosistemasına bayağı zarar ketirdi. Şunı da aytmaq kerek ki, mezkür meselege çetelde de, Ukrainada da kerek derecede diqqat ayırılmay. Şunıñ içün QMC Ukraina Prezidenti Temsilciligi, aynı zamanda Qırım platformasınıñ ofisi vazifesini becerir eken, RF tarafından kösterilgen ekologik zarar meselesini kötermege tırışacaq.
‘Araştırmanen tanış olğan soñra Ukrainada QRM qadar insan haqlarını qoruv meselesinde böyle kibi mahsuldar çalışqan teşkilãt çoq ta olmağanını añladım. Faaliyetleri sayesinde bütün halqara cemaatçılıq yarımadaki ekologik meselelerden haberdar ola. Böyle teşebbüske qol tutqanımızdan ğurur duyamız’,- dedi İnna Pidlutskaya.
Araştırmanı taqdim etkenler:
Yevgeniy Hlobıstov- i.i.d, ‘Kiyev-Mogilãn’ akademiyasınıñ Milliy universiteti ekologiya kafedrasınıñ professorı, Ukraina iqtisadiy ilimler Akademiyasınıñ akademigi, QRM Qırım inkişafı ve etraftaki alemni qoruv boyunca ekspert şurasınıñ azası
Svetlana Boyçenko- g.i.d, S.İ.Subbotin adına geofizika İnstitutınıñ üyken ilmiy hadimi, ‘Kiyev-Mogilãn akademiyası’ Milliy universiteti ekologiya kafedrasınıñ professorı, QRM Qırım inkişafı ve etraftaki alemni qoruv boyunca ekspert şurasınıñ azası.
Svetlana Boyçenko araştırmanıñ aktualligi haqqında bahs etti, Qırım yarımadasında bir sıra sebeplerden dolayı ekologik-iqlimiy vaziyet olduqça zor olğanını qayd etti:
-tabiat iqlimiy şaraitler ve iqlimniñ menfiy deñişmeleri: ava derecesiniñ anomal yüksek olması, yağmursız devirleri, qurğaqlıq, yağanaq ve il.
-yarımadada ealiniñ çoqlaşması, yani turizm ve militarizatsıya neticesinde suvnıñ çoq qullanılması: tabiat resurslarnıñ qullanılması(yerastı suvları, qoruq ormanlarnı ve deñiz sistemalar);
-tehnogen qazalar ve qurucılıq neticesinde etraftaki alemniñ kirlenmesi(‘Titan’ zavodında qaza, yol ve Keriç köpürniñ qurulması);
-yalı boylarında ve qoruq territoriyalarda nezaretten çıqqan qurucılıq, ekologik vaziyet ve iqlim deñişmesi haqqında doğru bilgi berilmegeni;
– insanlarnıñ temiz etrafına haqqını bozğan huquqıy normalar, işğalcı hakimiyetniñ neticesiz idariy qararları.
‘Bular episi insannıñ temiz ve sağlam etraftaki muhit, ekologik bilgi haqlarınıñ bozuluvıdır,’-qoştı o.
İlmiy araştırmanıñ hülãsalarını çıqarır eken, neticesiz menecment ve işğalcı hakimiyetniñ ekologik siyaseti saasında canavarca davranğanları ealiniñ iqlim deñişmelerine alışmasını zorlaştırır ve ekologik-iqlimiy diskriminatsıya sayılır.
Şundan da ğayrı, hayat şaraitlerniñ zorlaşqanı, hocalıqnıñ ananeviy idare etüv şaraitleri ağırlaşqanından peyda olğan ekologik davalar Qırım ealisiniñ belli bir qısmını iç ya da tış icretke mecbur eter. Bu da ekologik ve içtimaiy davalarğa yol aça.
‘Mezkür araştırma Qırım reintegratsıyası, devlet territorial bütünliginiñ tiklenmesi ve kelecekke kerçekçi olaraq baqmaq içün bayağı yardımcı olacaq’,- dedi Yevgeniy Hlobistov.
Mezkür araştırma Şvetsıya destegi ile ‘Tiklenüv’(‘Vozrojdeniye’) Halqara fondu tarafından kerçekleştirilgen Ukrainada ekologik siyaset ve advokatsıyanıñ inkişafı boyunca Teşebbüs çerçivesinde derc etildi
