Bazarertesi künü, 4 iyülde Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Lüdmila Korotkih BMT(OON) tamır halqlarnıñ haqları boyunca Ekspert mehanizmniñ 15-inci sessiyasında iştirak etti. Çıqışında tamır halqlar haqlarınıñ anayasa seviyesinde vaqtında tanılmaması ve resmiyleştirilmemesi devletlerara zıddiyetlerge ketire ve böyle vaziyet tek tamır halqlar içün degil de, bütün dünyada barışıq ve havfsızlıq içün telüke olğanını añlattı.
Rusiye temsilcisi böyle laflardan tesirlenip, Lüdmila Korotkih çıqışını ‘propaganda’ olaraq adlandırdı ve Lüdmila ve şorts tamır halqnıñ temsilcisi haqqında bilgi almağa tırıştı.
Şundan da ğayrı, Rusiye temsilcisi alıp barıcınıñ sözüni kesip, tertipni bozıp, öz özüne söz berdi.
Çıqış metni
Ukrain devleti tarafından qırımtatar halqnı tamır halq olaraq tanıması bayağı uzun zaman alğan esnastır. Qırım işğalinden soñra Ukraina areketke keçip, qırımtatar, karaim, qırımçaqlarnıñ haqlarını tiklemek ve amelge keçirmek meselesinde adımlar atıp, 2021 senesi Milliy Meclis ile birlikte ‘Tamır halqlar haqqında’ qanunnı qabul etti. Faqat biz mezkür qanun bergen imkãnlarnen tolusınen qullanıp olamaymız, çünki Ukraina Qırım yarımadasını keregi qadar nezaret etemey.
Aynı zamanda Qırımdaki hakimiyet bir de bir qararlar çıqarğanda qırımtatar tamır halqnıñ temsilcilerinen aqıl tanışmay. Şundan da ğayrı, 2016 senesi qırımtatar Milliy Meclis faaliyetini yasaq etip, 2017 senesi aprel 19 OON Halqara mahkemesi tarafından çıqarılğan fermanını, yani yuqarıdaki qararnı lãğu etmekni ömürge keçirmey.
Halqım artıq 9 yıl devamında devletlerara zıddiyet şaraitlerinde yaşamaqta. Bugünde bugün vatanım-Qırım RF Ukaina ülkemde cenk başlatmaq içün keniş meydan olaraq qullanılğanını aytmağa mecburım.
Mezkür zıddiyetniñ sebebi- tamır halqlar haqlarınıñ közge alınmaması.
Neticede, işğalniñ 8 yılı içinde 177 qırımtatar siyasiy taqiplerniñ qurbanları oldı, qırımtatar halqnıñ biñlernen temsilcisi qanunsız rus ordusına çağırıldı. Bu da tamır halqlar haqları haqqında OON Deklaratsıyası ve halqara gumanitar huquqı tarafından yasaqtır.
Bugünde bugün byle vaziyet halqım içün telükelidir. Daha bir qaç kün evel sahte, işğalcı hakimiyet mobilizatsıya haqqında ferman çıqarğan. Qırımtatarlarnı öz ülkeleri, öz halqına qarşı savaşmağa mecbur etecek olalar.
Ekspert Mehanizmine tamır qırımtatar halqnıñ halqarını tiklemek içün nasıl usullar işletilgenini tafsilãtlı şekilde añlatılğan taqdimini teslim etken edik. Bu malümatnıñ da araştırmalarğa qoşulmasını rica etem.
Tamır halqlar haqlarını devletlerara zıddiyet şaraitlerinde temin etüv ve böyle zıddiyetniñ OON tamır halqlar haqları haqqında Deklaratsıyasını amelge keçirüv usullarınıñ mahsuldarlığına tesirini ögrenmege tevsiye etemiz.
Tamır halqlar haqlarınıñ anayasa seviyesinde tanılmaması ve resmiyleştirilmemesi tek tamır halqlar içün degil de, bütün dünyağa telükeli oğanını köremiz.