On Wednesday, October 26, the Crimean Tatar Resource Center presented an analysis of human rights violations in the occupied Crimea for 9 months of 2022. According to the organization, during the reporting period, Russian security forces conducted 25 searches, 108 arrests/detentions and 124 interrogations, interviews and conversations. The total number of arrests for 9 months of this year is 138. Most of the violations by the occupiers fall on representatives of the indigenous Crimean Tatar people. This practice has become systemic in the peninsula.
Matbuat konferentsıyasında Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, qırımtatar Milliy Meclisi çetel işler ve huquq meseleleri boyunca idaresiniñ başı Eskender Bariyev, QRM kommunikatsıya meneceri Tatyna Podvornãk, ‘URALİK’(Estoniya) Merkeziniñ müdiri Oliver Loode iştirak ettiler.
QRM bildirgenine köre, 2022 senesiniñ 9 ayı devamında işğal etilgen Qırımda eñ azdan 25 tintüv keçirildi. Olardan 20- qırımtatarlarğa nisbeten. Keçken sene aynı müddet devamında 46 tintüv, 2022 senesi ise 40 tintüv keçirilgen edi.
‘Tintüv keçirilgende silãhlı küçler zarar körgenlerniñ haqlarını bozalar. Ayrıca şahsiy mal-mülk bozula, ya da tintüv ev sahibi olmadan keçirile, ya da yasaq kitaplar gizliden taşlanıla’,- añlattı Eskender Bariyev.
Mezkür müddet devamında 108 tutuqlama qayd etildi, olardan 83- qırımtatarlarğa nisbeten. 2021 senesi 238 tutuqlama keçirilgeni belli.
"Qırımlılar ‘Hizb ut-Tahrir davası’, ‘Noman Çelebi Cihan adına batalyon davası’, ‘RF ordusını aşşalağan areketler’, ‘natsıst temsillerini teşviqat etüv’, ‘aynı zamanda çoq adamnı bir yerde toplanmasını teşkil etüv’, ‘devlet satqınlığı’, ‘terrorist areketlerge davet’, ‘patlayıcı madde ve cihazlarnıñ qanunsız satın alınması, saqlanılması, satılması’ ve diger maddeler boyunca tutuqlanıldı’,- qayd etti QRM reisi.
2022 senesiniñ 9 ayı devamında 124 kere sorğuğa çekilindi. Olardan 89 kere- qırımtatarlarğa nisbeten. 2021 senesi 238, 2020 senesi ise 70 sorğu yüz bergen edi.
Tatyana Podvornãk qayd etkeni kibi, mezkür müddet devamında Qırımda 138 hapiske alınuv yer aldı, olardan 104 kere- qırımtatarlarğa nisbeten. 131 kereden: 37- mahkeme hükmü, 35- yañı yaqalama, 18 –memuriy hapis, 48- müddetni uzatuv. Aynı müdet devamında 2021 senesi 147, 2020 senesi ise 195 yaqalama qayd etildi.
Mezkür müddet devamında adaletli mahkeme haqqı 263 defa bozuldı, olardan 205- qırımtatarlarğa nisbeten. 2021 senesi- 292 , 2020 senesi ise 332 adaletli mahkeme haqqı bozuldı.
Kommunikatsıya meneceri qoşqanı kibi, fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine haqnıñ bozulması sistemli mizacını taşıy ve 9 ay devamında 25 kere bozuldı. Olardan 24 keresi- qırımtatarlarğa nisbeten. Aynı müddet içerisinde 2021 senesi 122, 2020 senesi ise 112 kere bozuldı.
Teşkilãt bildirgeni kibi, 2022 senesiniñ 9 ayı devamında tutuqlanğanlarnıñ yeri 24 kere deñiştirildi. Hepisi de qırımtatar. Aynı müddet içinde keçken sene 36 kere, 2020 senesi ise 33 kere mahbüsler başqa yerlerge yerleştirildi.
Teşkilãtnıñ saytında yerleştirilgen esabatta diniy, ekologik haqlarnıñ bozulması, hapishanede yaramay şaraitler, siyasiy mahbüslerniñ, qadınlarnıñ haqları bozulğanı, Qırımda qanunsız talimler keçirilgeni haqqında malümat bar.
Şundan da ğayrı, şimdiki vaziyette vaqtınca işğal etilgen Herson ve Zaporojye territoriyalarında insan haqlarınıñ bozuvlarını da qayd etilmege başlandı.
Demek, Ukraina cenki başlağanından berli eñ azdan 279 tutuqlama, olardan 84-qırımtatarlarğa nisbeten, 19 yaqalama, eñ azdan 26 tintüv ve 29 öldürme qayd etildi.
Esabatımızda sorğu ve işkence, işğalcı hakimiyetniñ qanunsız tayin etilüvi, barışıq toplaşuv haqqını bozuv kibi vaqialarğa ayrıca diqqat ettik.
Oliver Loode Rusiyeniñ cinayetleri resmiy qayd etilmesi pek mühim olğanını qayd etti.
‘Bu iş pek mühimdir. Bu iş çoqtan, muntazam şekilde ve vaqtında alıp barılğanını ayrıca qayd etmege ister edim. QRM Rusiyeniñ hiç bir cinayetini közden qaçırmayıp qayd ete. Bu da global şekilde huquqqoruyıcı faaliyetiniñ güzel örnegi sayılır’,- dep qoştı o.
Ekspert aytqanı kibi, işğal – Qırımdaki insan haqlarını bozuvlarınıñ esas sebebidir.