{"id":126853,"date":"2020-05-08T14:30:41","date_gmt":"2020-05-08T11:30:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ctrcenter.org4363-isgal-etilgen-qirimda-insan-aqlari-muntazam-sekilde-bozula-qirimtatar-maaliy-merkezinin-2020-senesinin-i-kvartali-boyunca-esabati"},"modified":"2020-05-08T14:30:41","modified_gmt":"2020-05-08T11:30:41","slug":"4363-isgal-etilgen-qirimda-insan-aqlari-muntazam-sekilde-bozula-qirimtatar-maaliy-merkezinin-2020-senesinin-i-kvartali-boyunca-esabati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ctrcenter.org\/qt\/4363-isgal-etilgen-qirimda-insan-aqlari-muntazam-sekilde-bozula-qirimtatar-maaliy-merkezinin-2020-senesinin-i-kvartali-boyunca-esabati","title":{"rendered":"\u0130\u015f\u011fal etilgen Q\u0131r\u0131mda insan aqlar\u0131 muntazam \u015fekilde bozula \u2013 Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezini\u00f1 2020 senesini\u00f1 I kvartal\u0131 boyunca esabat\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Onlayn matbuat konferentsiyas\u0131nda Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezi idaresiniñ yolba\u015fç\u0131s\u0131, Q\u0131r\u0131mtatar Milliy Meclisiniñ azas\u0131 Eskender Bariyev ve Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkeziniñ alâqa idarecisi Elvir Sagirman ç\u0131q\u0131\u015fta bulund\u0131lar.<\/p>\n

Esabat devri içinde i\u015f\u011fal etilgen Q\u0131r\u0131mda 15 tintüv qayd etildi. Olarn\u0131ñ aras\u0131nda 12-si q\u0131r\u0131mtatarlarn\u0131ñ evlerinde ötkerildi. Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezi keçken y\u0131ln\u0131ñ birinci üç ay\u0131 aras\u0131nda 45 tintüvni qayd etti. Böyleliknen bu y\u0131l b\u0131lt\u0131r\u011fa köre tintüvlerniñ say\u0131s\u0131 azla\u015ft\u0131, lâkin insanlarn\u0131 siyasiy ve diniy sebeplerden takip etüv meyili Q\u0131r\u0131m i\u015f\u011fal etilgeninden ba\u015flap, bugünki küngece deñi\u015fmey.<\/p>\n

\n

"Yanvar ay\u0131nda yañ\u0131 tintüvler qayd etilmedi. Fevralde quvetçiler "Yehova \u015faatlar\u0131 davas\u0131" boyunca bir tintüv ve Keriçteki oquv yurtlar\u0131nda terakt az\u0131rlav\u0131nda \u015fübelengen ösmürlerniñ evlerinde eki tintüv keçirdiler. Esabat devri içinde çoqus\u0131 tintüvler, b\u0131lt\u0131r kibi, mart ay\u0131nda kayd etildi. Olarn\u0131ñ aras\u0131nda sekiz tintüv "Hizb ut-Tahrir davas\u0131nen" ve biri – sanki Noman Çelebicihan ad\u0131na batalyonda i\u015ftirak etüvnen ba\u011fl\u0131. Bundan \u011fayr\u0131 mart ay\u0131nda i\u015f\u011falciler daa eki tintüvni q\u0131r\u0131mtatarlarn\u0131ñ evlerinde – 67 ya\u015f\u0131nda qad\u0131n ve 26 ya\u015f\u0131nda erkek ki\u015fide ötkerdiler. Quvetçiler tintüvler keçirgen vaq\u0131t s\u0131q-s\u0131q insan aqlar\u0131n\u0131 boza ediler. Hususan mal-mülkni bozuv, tintüvni ev saibi evde olma\u011fanda keçirüv ya da yasaq etilgen kitaplarn\u0131 ketirip ta\u015flav qayd etildi" – dedi Eskender Bariyev.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezi esabat devri içinde 25 insann\u0131ñ yaqalanuv\u0131n\u0131 qayd etti, olarn\u0131ñ aras\u0131nda 14 – q\u0131r\u0131mtatar\u0131. Yaqalanuvlarn\u0131ñ say\u0131s\u0131, tintüvlerniñ say\u0131s\u0131 kibi, 2019 senege köre azla\u015ft\u0131.<\/p>\n

\n

"Qayd etilgen yaqalanuvlar aras\u0131nda baz\u0131lar\u0131 tintüvlerden soñ keçirildi. Q\u0131r\u0131m sakinlerini Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" ve "Yehova \u015faatlar\u0131" te\u015fkilâtlar\u0131, Noman Çelebicihan ad\u0131na batalyonda i\u015ftirak etüvde, terroristik faaliyetine ça\u011f\u0131ruvda, patlay\u0131c\u0131 maddeler ve silân\u0131 qanuns\u0131z sat\u0131n aluv, saqlav ve ta\u015fuv\u0131nda \u015fübelep yaqalad\u0131lar. Bundan \u011fayr\u0131 i\u015f\u011falciler Q\u0131r\u0131m ile memuriy s\u0131ñ\u0131rda muntazam tarzda insanlarn\u0131 toqtatalar", – dep qayd etti Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkeziniñ yolba\u015fç\u0131s\u0131.<\/p>\n<\/blockquote>\n

2020 senesiniñ I kvartal\u0131nda i\u015f\u011falciler Q\u0131r\u0131mda 28 sor\u011fu, sorav ve "subet" keçirdiler, olarn\u0131ñ aras\u0131nda 14 – q\u0131r\u0131mtatarlar\u011fa nisbeten. B\u0131lt\u0131r\u011fa köre böyle bozuvlarn\u0131ñ say\u0131s\u0131 azla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Eskender Bariyevniñ sözlerine köre, tintüvlerden soñ yaqalan\u011fan Q\u0131r\u0131m sakinleri sor\u011fu ve soravlardan keçirildi. Olar Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" ve "Yehova \u015faatlar\u0131" te\u015fkilâtlar\u0131, Noman Çelebicihan ad\u0131na batalyonda i\u015ftirak etüv, terroristik faaliyetine ça\u011f\u0131ruv, patlay\u0131c\u0131 maddeler ve silân\u0131 qanuns\u0131z sat\u0131n aluv, saqlav ve ta\u015fuv\u0131nda \u015fübelendi. Bir s\u0131ra sor\u011fun\u0131 Rusiye quvetçileri i\u015f\u011fal etilgen Q\u0131r\u0131m ile memuriy s\u0131ñ\u0131rda ötkerdi. Bundan \u011fayr\u0131 esabat devri içinde i\u015f\u011falciler defalarca siyasiy mabüslerniñ aqrabalar\u0131n\u0131, cami imam\u0131n\u0131 sor\u011fu\u011fa o\u011fratt\u0131lar.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

2020 senesiniñ I kvartal\u0131nda yar\u0131madada 97 insan apiske al\u0131nd\u0131. Olarn\u0131ñ aras\u0131nda 83 – Q\u0131r\u0131mn\u0131ñ tam\u0131r halq\u0131n\u0131ñ temsilcileri. 13 insan birinci kere apiske al\u0131nd\u0131, 84 insan\u011fa apis müddeti uzat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\n

"Keçken y\u0131ln\u0131ñ 1 kvartal\u0131nda da 97 insan apiske al\u0131n\u011fan edi, amma bu y\u0131l olarn\u0131ñ aras\u0131nda q\u0131r\u0131mtatarlarn\u0131ñ say\u0131s\u0131 artt\u0131 – 67-den 83-ce. Bu vaziyet muntazam tarzda ötkerilgen q\u0131r\u0131mtatarlarn\u0131ñ zorbal\u0131qs\u0131z küre\u015fi ve Q\u0131r\u0131m i\u015f\u011faline qar\u015f\u0131 nar\u0131z\u0131l\u0131qn\u0131ñ basq\u0131s\u0131n\u0131 köstere", – dedi Elvir Sagirman.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkeziniñ malümat\u0131na köre, esabat devri içinde Canköy rayon "mahkemesi" Sergey Filatovn\u0131 "Yehova \u015faatlar\u0131" te\u015fkilât\u0131nda i\u015ftirak etüvde qabaatlap, 1 y\u0131l\u011fa azatl\u0131qtan marum etüvnen 6 y\u0131l apis cezas\u0131n\u0131 berdi.<\/p>\n

\u0130\u015f\u011fal mahkemeler ç\u0131qar\u011fan ükümlerge köre qanuns\u0131z \u015fekilde apiske al\u0131n\u011fan insanlar:<\/strong><\/u><\/p>\n

– sanki Ukraina mahsus h\u0131zmetleri bergen vazifeni becerip yar\u0131madada patlay\u0131c\u0131 maddeler ve silân\u0131 saqla\u011fan Q\u0131r\u0131m sakini (ad\u0131 belgilenmekte);<\/p>\n

– Ukrainan\u0131ñ q\u0131ta q\u0131sm\u0131nda Noman Çelebicihan ad\u0131na batalyonda i\u015ftirak etüvde \u015fübelengen 55 ya\u015f\u0131nda Nariman Mejmedinov;<\/p>\n

– Keriçteki oquv yurtlar\u0131nda terakt az\u0131rlanuv\u0131nda \u015fübelengen eki ösmür;<\/p>\n

– Azaq deñizinde "qanuns\u0131z \u015fekilde bal\u0131k tutuvda" qabaatlan\u0131p yaqalan\u011fan 4 ukrain bal\u0131qç\u0131s\u0131;<\/p>\n

– Ba\u011fçasaraydaki üçünci "Hizb ut-Tahrir davas\u0131n\u0131ñ" i\u015ftirakçisi Amet Suleymanov (ev apisi);<\/p>\n

– Ba\u011fçasaraydaki üçünci "Hizb ut-Tahrir davas\u0131n\u0131ñ" i\u015ftirakçileri Osman Seytumerov, Seytumer Seytumerov ve Rustem Seytememetov.<\/p>\n

Esabat devri içinde i\u015f\u011falciler adaletli mahkemege aqn\u0131 127 kere bozd\u0131lar, olarn\u0131ñ aras\u0131nda 110 – q\u0131r\u0131mtatarlar\u011fa nisbeten. Bu köstergiç b\u0131lt\u0131rkiden ay\u0131r\u0131la, lâkin adaletli mahkemege aqn\u0131 bozuvlarn\u0131ñ say\u0131s\u0131 i\u015f\u011fal etilgen topraqta "mahkemelerniñ" qanuns\u0131z faaliyetini köstere. Olarn\u0131ñ qanuns\u0131z qararlar\u0131na köre yüzden ziyade siyasiy mabüs taqiqat tevqifhanesi ve apislerde tut\u0131la.<\/p>\n

\n

"Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezi mütehass\u0131slar\u0131n\u0131ñ fikrine köre, adaletli mahkemege aqn\u0131ñ boz\u0131luv\u0131 etnik gruplar, tam\u0131r halqlar\u0131 ve Ukraina tarafdarlar\u0131na qar\u015f\u0131 ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131q ötkerilgenini köstere. Rusiye qanuns\u0131z \u015fekilde öz qanunlar\u0131n\u0131 siyasiy maqsatnen, hususan q\u0131r\u0131mtatarlarn\u0131ñ zorbal\u0131qs\u0131z küre\u015fni ve Q\u0131r\u0131m i\u015f\u011faline qar\u015f\u0131 naraz\u0131l\u0131qn\u0131 basmaq içün qullana", – dep qayd etti Elvir Sagirman.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Bedeniy ve ruhiy sa\u011fl\u0131qn\u0131ñ en yüksek derecesine aq da muntazam tarzda bozula. I kvartalda Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezi 48 böyle bozuvn\u0131 qayd etti, olarn\u0131ñ aras\u0131nda 38 – q\u0131r\u0131mtatarlar\u011fa nisbeten. Bu köstergiç b\u0131lt\u0131r\u011fa köre artt\u0131 – 2019 senesiniñ 1 kvartal\u0131nda 32 bozuv qayd etilgen edi, olarn\u0131ñ aras\u0131nda 16 – q\u0131r\u0131matarlar\u011fa nisbeten. Böyleliknen q\u0131r\u0131mtatarlar\u011fa nisbeten bu aqn\u0131ñ bozuv\u0131 eki kat artt\u0131.<\/p>\n

Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkezi vekilleri, böyle meyil, hususan koronavirus q\u0131r\u011f\u0131nl\u0131\u011f\u0131  vaziyetinde, apiste tut\u0131l\u011fan Q\u0131r\u0131mn\u0131ñ siysiy mabüslerine kerekli tibbiy yard\u0131m bile-bile berilmegenini köstere, \u0434\u0435\u043f \u0441\u0430\u044f\u043b\u0430\u0440.  Bundan \u011fayr\u0131 i\u015f\u011falciler advokatlarn\u0131ñ muracaatlar\u0131, apiste tut\u0131l\u011fan insanlarn\u0131ñ \u015fikâyetleri ve halqara te\u015fkilâtlarn\u0131ñ talaplar\u0131n\u0131 körmemezlikke uralar.  Baz\u0131 siyasiy mabüsler mecburiy ruhiy te\u015fkerüvden keçirildi.<\/p>\n

Elvir Sagirmann\u0131ñ sözlerine köre, 17 ya\u015f\u0131nda q\u0131r\u0131mtatar\u0131 Server Rasilçaknen ba\u011fl\u0131 vaziyet kösterecidir. On\u0131 i\u015f\u011fal etilgen Q\u0131r\u0131mdaki Saki \u015feeriniñ "polis" hadimleri azaplar\u011fa o\u011fratt\u0131lar.<\/p>\n

Te\u015fkilâtn\u0131ñ malümat\u0131na köre, 2020 senesiniñ I kvartal\u0131nda i\u015f\u011falciler 15 kere Q\u0131r\u0131m siyasiy mabüslerini apisten apiske köçürdi. Olarn\u0131ñ aras\u0131nda – Qurmandaki "Hizb ut-Tahrir davas\u0131n\u0131ñ"  i\u015ftirakçileri Rustem Emirüseinov, Arsen Abhairov, Eskender Abdulganiyev, Aqmescitteki "Hizb ut-Tahrir davas\u0131n\u0131ñ"  i\u015ftirakçileri Teymur ve Üzeir Abdullayevler, Ayder Saledinov, Rustem \u0130smailov, Emil Cemadenov, "Ukraina fitnecileri davas\u0131n\u0131ñ" i\u015ftirakçileri Vladimir Dudka ve Aleksey Bessarabov, Oleg Prihodko. Baz\u0131 siyasiy mabüsler apisten apiske qanuns\u0131z köçürüvge eki kere o\u011frad\u0131.<\/p>\n

Bundan \u011fayr\u0131 Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkeziniñ esabat\u0131nda i\u015f\u011fal etilgen Q\u0131r\u0131mda diniy aqlar, ekologik qaidelerni bozuv, insanlarn\u0131 taqiqat tevqifhaneleri ve apislerde uy\u011fun olma\u011fan \u015faraitte tutuv, siyasiy mabüslerniñ aqlar\u0131n\u0131 bozuv ve yar\u0131madada qanuns\u0131z arbiy talimler keçirüv aqq\u0131nda malümat berile.<\/p>\n

Q\u0131r\u0131mtatar Maaliy Merkeziniñ matbuat h\u0131zmeti<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n