Qırımtatar Maaliy Merkezi

‘Qırımtatar qadını öz halqınıñ içtimaiy ve siyasiy hayatında her vaqıt mühim rol oynay edi’- Bariyeva

29.11.2021

Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyevanıñ fikrine köre, qırımtatar qadını daha devletçiligimiz zamanlarından başlap, öz halqınıñ siyasiy ve içtimaiy hayatında faal iştirak etti.

‘Daha devletçiligimiz devrinden qırımtatar qadını öz halqınıñ siyasiy, içtimaiy hayatında muhim rol oynadı. Onıñ ‘divan’da rey bermek haqqı olğan ve onıñ fikri hemiyetli edi. Aqiqiy qırımtatar devleti qırımtatar qadınnıñ iştiragı olmadan şekillenmez edi’,- añlattı o.

Zarena Bariyeva, qırımtatarlar hayriye fondlarnı teşkil etkenini, fuqare ailelerni destekleme ğayret ete, hayriyeciliknen oğraşa, cami ve medreseler qurğanını añlattı. Daha geraylardan evel, 1434 senesi İnci Bek-hatun Şarq Avropada birinci medreselerden birini qurdurdı. Demek, qırımtatar qadınları tasilge ciddiy diqqat ayıra ediler.

Şundan da ğayrı, o Sayde Mufti-zade, Şefiqa Gasprinskaya kibi qadınlarnı hatırladı.

‘20 asırnıñ başında Avropada qadın öz söz serbestligi oğrunda küreşseler, qırımtatar qadınları rey bermek haqlarına nail ediler. Şundan da ğayrı, 9 qırımtatar qadını hakimiyette mühim yer tutmaqta, erkeklernen bir sırada siyasiy konferentsıyalarda iştirak ete, öz cumhuriyetlerinde siyasiy hayatta faal iştirak ete ediler’,- añlattı ekspert.

 QRM temsilcisi qırımtatar qadınları her hangi tarih devrinde erkeklerniñ yanında, omuz-omuzğa turğanını qayd etti. 1944 senesi sürgünlikten soñra qırımtatar qadınları milliy arekette faal iştirak ete ediler.

Yazıq ki, 2014 senesi Rusiye tarafından Qırım işğal etilgende yüzlernen faal cemaatçı öz grajdanlıq mevamları içün repressiyalarğa oğratıldı. Başta tek erkekler basqığa oğratılsa, birazdan qadınlarnı da qorquzmağa başladılar. Faal qadınlar, yurist, yazıcı, jurnalist, bloger qadınları, hem de siyasiy mahbüslerniñ ömürarqadaşları, anaları, qızları basqı altına tüştiler.

‘İşğalniñ 7 yılı devamında 12 qadın elãk oldı, qadınlarğa nisbeten  yüzlernen idariy dava, 7 kriminal dava açılğan edi. Qadınlarnı imaye etmek, şiddetten qorumaq yerine işğalcı devlet özü bu cinayetlerde iştirak etmekte’,- qoştı Bariyeva.

Şunı qayd etmek kerek ki, 24 noyabr künü işğal etilgen Qırım mahkemeleri qanunsız mahküm etilgen Edem Semedlãyevni qarşılamaq içün toplaşqan 9 faal qadınnı umumen 101 biñ ruble para cezasına mahküm ettiler.