Qırımtatar Maaliy Merkezi

2020 senesi işğal olunğan Qırımda 252 apiske alınuv qayd etildi - QMM

19.01.2021

2020 senesi işğal olunğan Qırımda 252 apiske alınuv qayd etildi , olarnıñ içinden 199 – tamır halqnıñ vekilleri. 252 apisniñ içinde 47-si – yañı yaqalanuvlar, 16-sı- üküm çıqaruv, 189-zı - Qırım siyasiy mabüslarnıñ yaqalanuv müddetlerini devam ettirilüvi boyuncadır. Bunıñ aqqında Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ tarafından yapılğan 2020 senesi Qırımdaki insan aqları bozuluvına bağışlanğan talilinde aytıla.

Şu kategoriyada böyle alnı sınamaq  mümkün: 2019 senesi 335 apisqa alınuv qayd etildi, 2018 – 207, 2017 – 46.  Muddetlerniñ devam etüv siyasetiniñ  böyle dinamikasına baqmadan,Qırım siyasiy mabüsları içün yañı yaqalanuvlar ve büyük müddetlerge sıñırlanuvlar soñki yıllırnıñ devamında deñişmey qala. Qayd etilgen zaman içinde 16 adam 3,8 yıldan 19 yılğace azatlıqtan sıñırlanmasına cezalandı, 47-si – yaqalandı ( bazıları biraz vaqıttan soñ azat etildi, ya da ev apisi cezasına oğradı)

Qayd etilgen zaman içinde böyle ükümlar aqqında belli oldu:

- martnıñ 5-de Canköy rayon "mahkemesi" Sergey Filatovğa nisbeten "Yegovanıñ şaatları" yaçeykasını teşkil etüvi ve onda iştirak etüvi boyunca  umumiy rejimli koloniyağa  1 yıl azatlıqtan sıñırlatmaq ile qarar çıqardı.

- aprelniñ 6-da Ermeni Bazarnıñ (Armânsk) şeer "mahkemesi "  Denis Kaşuknı "patlağan şeylerniñ, arbiy kereklerniñ  saqlap tutuvında" ("hranenii vzrıvçatıh veşçestv i boyepripasov") şekley ve  3 yıl  8 ayğa qadar azatlıqtan sıñırlatmaq qararını çıqara.

- iyunniñ 4-de Qırımnıñ Yuqarı "mahkemesi" Qırım sakini Artöm Gerasimovğa nisbeten çıqarğan  Yalta şeer "mahkemesiniñ" ükümini ğayrıdan baqıp oña evel  tayinlengen cöremeni 6 yıllıq azatlıqtan sıñırlatmaq qararına deñiştire. Onı "Yegovanıñ şaatları" yaçeykasını teşkil etüvi ve onda iştirak etüvinde  qabaatlaylar.

- iyunniñ 9-da Aqyar şeer "mahkemesi "  yerli sakinni 10 yılğa qadar azatlıqtan sıñırlap qattı rejimli müstemlekege (koloniya) qapatmaq  qararını çıqara. Şu 1970 s. doğğan er, RF-nıñ Cinayet Kodeksiniñ 276  maddesine esaslanıp, casuslıqta (şpionaj) qabaatlı tanıla.

- iyülniñ 22-de Qırımnıñ Aqmeçit (Çernomorskoye) rayonınıñ "mahkemesi" 2020 senesi fevralniñ 17-de yaqalanğan Nariman Mecmedinovnı  Noman Çelebicihan adındaki batalyonda iştirak etüvinde şeklep ("uçastiye v nezakonnom voorujennom formirovanii – batalyone imeni N. Çelebicihana" ) qabaatlaylar ve 8 yılğa  koloniyağa yollamağa qarar çıqaralar.

-sentâbrniñ 16-da Dondaki Rostovnıñ Cenübiy dairesiniñ arbiy mahkemesi ekinci Bağçasaray "Hizb-ut-Tahrir işi" boyunca  üküm çıqara. Oña köre Marlen Asanovnı qattı rejimli müstemlekege (koloniya) 19 yılğa qadar, Memet Belâlovnı - 18 yılğa, Timur İbragimovnı - 17 yılğa, Seyran Saliyevni – 16, Server Mustafayevnı – 14 yılğa, Server Zekiryayevni ve Edem Smailovnı -13 yılğa qadar qapatmaq qararı çıqarıla.

- oktâbrniñ 26-da Aqyarnıñ Nahimov rayonlı "mahkeme" faal Valeriy Bölşakovnıñ işi üzerine devlet vazifelerini becermege yasaq etip, 2,5  yıllıq şartlı müddet cezasını çıqara. Onı, "VKontakte" basılğan malümatlarğa esaslanıp, cemaat ögünde ekstremist faaliyetini mücessem etmesine çağıruvda qabaatlaylar.

- noyabrniñ 3-de Dondaki Rostovnıñ Cenübiy dairesiniñ arbiy mahkemesi Qurman ( Krasnogvardeyskoye) "Hizb-ut-Tahrir işi" boyunca  üküm çıqara. Oña köre Rustem Emiruseinov 17 yılğa , Arsen Abhairov – 13 yılğa, Eskender Abdulganiyev – 12 yılğa qadar azatlıqtan sıñırlanalar.

- dekabrniñ 10-da işqal  etilgen Qırımnıñ Yuqarı "mahkemesi" qırımtatar ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovnı ğıyaben şekilde , 2 yılğa qadar informatsion faaliyetnen oğraşmağa yasaq etmeknen birge, 19 yıl qattı rejimli müstemleke (koloniya) ükümi çıqarılğanı seslendirile.

Qırımnıñ işğal mahkemeleriniñ ve RF mahkemeleriniñ qararlarına köre yaqalanğanlar:

- güya Ukraina mahsus hızmetleri vazifesi ile region territoriyasında çalışıp arbiy kerekler ve patlağan şeyler içün  gizli yerlerni donatqan Qırım sakini (adı belli degil)

- Ukraina territoriyasında Noman Çelebicihan adındaki batalyonda iştirak etüvinde şeklengen 55-yaşındaki Nariman Mecmedinov.

- Keriç oquv yurtlarında  terroristik aktlarnıñ azırlanuvında şeklengen  Keriçli eki ösmür.

- Azov deñizinde "qanundan tış balıq tutuvı"   ("za nezakonnıy vılov rıbı")  sebebinden yaqalanğan dört ukrain balıqçısı ( biraz vaqıttan soñ olarnı azat ettiler)

- Amet Suleymanov üçünci Bağçasaray  "Hizb ut-Tahrir davasınıñ' 'iştirakçileri

 ( ev apisi)

- Osman Seytumerov, Seytumer Seytumerov ve Rustem Seytmemetov- üçünci Bağçasaray  "Hizb ut-Tahrir davasınıñ'' iştirakçileri

-RF territoriyasında yasaq olğan teşkilâtta iştirak etüvinde şeklengen Orta Asiya devletlerinde doğğan eki adam

- cemaat ögünde ekstremistik faaliyetke çağıruvlarda şeklengen Keriç sakini (adı belli degil)

- 2017-2018 seneleri ukrain arbiy razvedkasına devlet sırı olaraq sayılğan malümatlarını bildirgenınde  şeklengen Rusiye Silâlı quvetleriniñ Arbiy hızmetkârı (adı belli degil) - ev apisi.

-Ukraina mahsus hızmetleriniñ vazifesini becerüvinde, yani şpionlıqta şeklengen Ukraina vatandaşı  - Konstantin Şiringa

-RF territoriyasında yasaq olğan diniy "İyegov şaatları" teşkilâtında iştirak etüvinde şeklengen Artöm Şabliy. Keççe onı "şek etilgenniñ mecburiy kelüvi" üzerinde (pod obâzatelstvo o yavke podozrevayemogo) azat ettiler. Oña nisbeten RF-nıñ Cinayet Kodeksiniñ 282.2    maddesi 1.1. bölügine binaen cinaiy iş açıldı ve mında o "ekstremistik teşkilâtnıñ faaliyetine celp etüvi" boyunca qabaatlandı.

- mayısnıñ 30-da işğal olunğan Qırımnen memuriy sıñırında yoq olğan ukrain arbiy hızmetçisı Yevgeniy Dobrinskiy.

- Aqmescit şeeriniñ bazarında patlav azırlığında şeklengen Horoşayev, Lagutin, Kuriyeviç apis olundı. Daa biri – Reşetniçenko ev apisinen cezalandı.

- ATR telekanalınıñ baş direktorınıñ muavini Ayder Mujdabayev  (ğıyaben şekilde). Onı güya  "terrorizmge çağıruvlarda" şekleyler

-"Hizb-ut-Tahrir davasınıñ'' iştirakçisi Aleksandr Sizikov (ev apisi)

- yañı  "Hizb ut-Tahrir davası'' boyunca kütleviy tintüvlerniñ neticesinde yaqalanğan  İsmet İbragimov, Zekirya Muratov, Emil Ziyadinov , Vadim Bektemirov, Alim Sufyanov ve Seyran Hayretdinov

- Ögünden berilgen malümatqa köre, Simeizde  RF territoriyasında yasaq olğan diniy "İyegov şaatları" teşkilâtında iştirak etüvinde şeklengen, 1968 s. doğğan adam apiske alındı. Bu malümat  daa tesbit etilmekte).

- Qara deñiz flotunıñ rusiye arbiy hızmetkârı devlet hainliginde qabaatlanuvı esasında

- Noman Çelebicihan adındaki batalyonda iştirak etüvinde şeklengen Mecit Ablâmitov.

- Ekstremizmde şeklenip yaqalanğan Ukraina vatandaşları Aleksandr Dovjenko ve Kezlevniñ yerli sakini  (adı tesbit etilmekte)

- Aqyarnıñ Lenin  rayonınıñ "mahkemisi" RF territoriyasında yasaq olğan diniy "İyegov şaatları" teşkilâtında iştirak etüvinde şeklengen  İgor Şmidt, Yevgeniy Jukov, Vladimir Sakada ve Vladimir Mamaladıkanı noyabrniñ 23-ne ve 30-na qadar apisqa almağa qarar çıqardı.

- dekabrniñ 21-de rusiye mahkemesi 26 yaşındaki Qırım sakinini yaqaladı. Onı RF-nıñ Cinayet Kodeksiniñ 205.2 maddesiniñ 2 bölügine köre ("cemaat ögünde terroristik faaliyetini mücessem etmesine çağıruvda, cemaat ögünde terrorizmniñ aqlanuvı ya da informatsion-telekommunikatsion ağlarını ( şu sırada "İnternet" ağlarını da) işleterek terrorizmniñ propagandası" ("pübliçnıye prizıvı k osuşçestvleniyu terroristiçesköy deyatelnosti, pübliçnoye opravdaniye terrorizma ili propaganda terrorizma s ispolzovaniyem informatsionno-telekommunikatsionnıh setey, v tom çisle seti "İnternet")) ve RF-nıñ Cinayet Kodeksiniñ 205.1 maddesiniñ 1.1. bölügine binaen  ("terroristik faaliyetke yardım" ("sodeystviye terroristiçesköy deyatelnosti")) köre apis ettiler.

-"Silâ ve arbiy kereklerini istisal etmesinde" şeklengen Yaltanıñ eki sakini apisqa alınıldı. Olarğa qarşı RF-nıñ Cinayet Kodeksiniñ 222 maddesiniñ 2 bölügine köre ("ögünden añlaşuvı neticesinde şahıslar taqımınıñ silâ ya da onıñ esas qısımlarınıñ qanundan tış satın aluvı, köçürüvi ya da takuvı" ("nezakonnoye priobreteniye, peredaça, sbıt, hraneniye, perevozka ili noşeniye orujiya, yego osnovnıh çastey, boyepripasov, soverşennoye gruppoy lits po predvaritelnomu sgovoru"))  cinaiy işler açıldı