Qırımtatar Maaliy Merkezi
+38 (067) 343 74 54   +38 (044) 489 61 25

Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı

Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.

Çıqışnıñ metini

Rusiye Qırımnı işğal etkeninden  berli yarımadada orta tasil oquv yurtlarında qırımtatar tilini ögrenüvnen bağlı vaziyet bayağı fenalaştı. Mektep memuriyetleri qırımtatar tilli sınıflarnı açmamaq içün bir sıra sebep qıdırıp tapalar ve böyle etip, Ukraina tamır halqnıñ balalarını öz ana tilinde tasil almaq haqqından mahrum qaldıralar.

 Qırım işğaliniñ 8 yılı devamında qırımtatar tilinde tasil alıp barılğan sınıflarnıñ sayısı bayağı eksildi. Demek ki, daha az balanıñ öz tuvğan tilini ögrenmek imkãnı olacaq. Böyle etip, 2013 senesi 384 sınıf olsa, 2022 senesi tek 119 sınıf qaldı.

22 aprel künü Qırım hakimiyetiniñ sahte temsilcileri Eski Qırımdaki Amet-Han Sultan adında 2-nci mektebini qapatmaq niyetini bildirdiler. Mezkür mektepni şeherdeki diger-yunan mektebinen birleştirmege istediler.

 İşğalcı hakimiyet qırımtatar tilini resmiy şekilde devlet tili olaraq tanısa da, resmiy sayt sahifelerniñ qırımtatar variantı yoq, vesiqalar tek rus tilinde toldurıla, mahkemelerde ana tilini qullanmağa yasaq eteler, öz tilinde qonuşqan hadimlerni işten boşatmasınen qorquzmalar da yüz bergeni belli.

 Ukrainağa qarşı cenk başlanmasınen işğalcı hakimiyet mektep müdirlerni rusiye tasil sistemasına keçmege mecbur eteler. Misal olaraq, Novoalekseyevka şehrinde 1-inci mektepte tintüv keçirildi ve mektep müdiri ise hayat havfı olğanından yaşağan yerini terk etmege mecbur oldı.

BMT(OON) General Assambleyası  2022 senesinden 2023 senesine qadar dünya cemaatçılıqnı bir çoq tamır halqlarnıñ tilleri müşkül vaziyette bulunğanına diqqatlarını celp etmek maqsadınen dünya tamır halqlarnıñ onyıllığı olaraq ilãn etken edi. Yazıq ki, işğalcı hakimiyet tilniñ inkişafına yardım etmek yerine, aksine keder ete.

 Ukraina hakimiyeti qırımtatar Milliy Meclisi ile birlikte  Ukrainada qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsıyasını işlep çıqardı, faqat cenk başlağanından mezkür esnas mecburen toqtatıldı.

Öz nevbetinde Qırımtatar resurs merkezi tarafından 2019 senesi insan haqları deklaratsıyası qırımtatar tiline tercime etilgen edi ve BMT(OON) resmiy saytında yerleştirilgen edi. 2021 senesi insan haqları Avropa Konventsıyasını da qırımtatar tiline tercime ettik.

Tamır halqlar tilleriniñ halqara onyıllığı boyunca Global areketler planı üzerinde çalışmalarda iştirak etmege hazırmız.

Soñunda  dünya tamır halqlar temsilcilerine Ukrainağa qarşı Rusiyeniñ şiddetini takbih etkenleri içün minnetdarlıq bildirmege isteyim.

 Dünya tamır halqlarnı Ukrainağa qarşı şiddetni toqtatmaq içün RF-na basqını arttırmağa çağıram.

Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti

Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.

06.09.2022

Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı

Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.

12.08.2022

QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete

Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.

12.08.2022

‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay

Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.

09.08.2022

Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay

Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.

09.08.2022

İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti

Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.

03.08.2022

Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler

Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.

22.07.2022

QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq

Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.

22.07.2022

İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.

21.07.2022

İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.

06.07.2022

Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.

13.06.2022

‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay

QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.

13.06.2022

İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.

10.06.2022

Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı

Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.

19.05.2022

‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay

QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.

18.05.2022

Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi

2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.

18.05.2022

Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı

Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.

02.05.2022

İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.

10.01.2022

Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması

Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.

06.01.2022