Qırımtatar Maaliy Merkezi

Cenk esnasında etraf müitni istismar etüvge qarşılıq kösterüv halqara künü munasebetinen QMM beyanatı

Rusiye Federatsiyası tarafından Qırımda istegeni qadar özek obyektlerni ve malzemelerini, özek silânı taşıp olğan uçaqlar ve raketalar ile beraberlikte silâ sistemalarını yerleştirilmesi, Aqyar ve Kefe civarlarındaki Sovet deviri özek silâ yerleştirüv tesislerni ğayrıdan tiklenmesi ve neticede yarımadanıñ topraq, suv ve ava saalarınıñ özek malzemelerinen bulaşa bilmesi ile raatsızlanğanımıznı bildirip;

arbiyleştirüv, sanayı ve qurucılıq maqsadlarda Qırımda ve Qara ile Azaq deñizleriniñ iç suvlarında ve yalılarında qum ve başqa resurslarınıñ kütleviy şekilde çıqarıluvı ve neticede suv resurslarınıñ kirletilmesi ve tüketilmesi, sailniñ deñiştirilmesi, suv aqımlarınıñ ve deñiz tübündeki biologik variyetniñ menfiy tarafqa deñiştirilmesi, Kalamit, Karkinit ve Donuzlav körfezleri, Bakal beli, Aqquş adaları ve Zernova kiçik filofor alanındaki unikal suv-bataq saaları içün telüke doğurması ile raatsızlanğanımıznı qayd etip,

Keriç boğazında, Aqyar limanlarınıñ suvlarında, Donuzlav ve Sivaş körfezlerinde Rusiye Federatsiyası arbiy-deñiz flotunıñ, Milliy gvardiya ordusınıñ ve Federal havfsızlıq hızmeti Sıñır hızmetiniñ daimiy şekilde bulunması ve talimatlarını keçirmesi neticesinde deñiz saasınıñ cermay malzemeleri, qalımtı ve çıqımtılarnen nezaretsiz kirlenme telükesini qayd etip,

Rusiye Federatsiyası tarafından Arhangelsk, Bulğanaq, Golitsın, Qazantip, Odesa ve Ştormove saalarında nezaretsiz cermay malzemeleriniñ işlep çıqarıluvı neticesinde Qara ve Azaq deñizleriniñ istisnai deñiz iqtisadiy zonasınıñ ve qıta sailiniñ kirletilmesini takbih etip,

Şimaliy Qırımda topraqlarında Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetleri bulunğan himiya istisalı şirketleri mütenasip temizleme tesisatları ve usulları olmadan nezaretsiz şekilde faaliyetleri yürsetkeni neticesinde Qırımnıñ topraq, suv ve ava saalarınıñ, Azaq deñizindeki Sivaş körfeziniñ, Qara deñizindeki Karkinit körfeziniñ ve qomşu Herson vilâyetindeki topraqlarınıñ kirletilmesi ile ciddiy şekilde raatsızlanıp,

Qırımdaki silâlı quvetleri, sanayı ve qurucılıq ihtiyacları içün yarımadanıñ ekosistemasını tuzlanuvdan ve qurumaqtan qorçalağan sıñırlı ve ğayrıdan tiklenemez artezian suv yedekleriniñ nezaretsiz ve ealiniñ gumanitar ihtiyacları ile añlatılamağan kütleviy şekilde tüketilmesi, Qırımğa saip olamağan Rusiye Federatsiyası akimiyetiniñ vekilleri tarafından Qırımdaki yeraltı ve yerastı suv menbalarınıñ vahşıyca qullanıluvı ve tabiy suv yollarınıñ deñiştirilüvi ile teren şekilde raatsızlanıp,

Rusiye Federatsiyasınıñ Qırımdaki vekilleri tarafından Aqyar ve Cenübiy Qırımdaki Aqdeñiz ösümliklerini ve Qırım tamır halqlarınıñ, ilk nevbette qırımtatar halqınıñ tarihiy hatırası ve ayat tarzı içün müim olğan tabiat obyeklerini ve abidelerini qurucılıq, arbiy bazalarını ve poligonlarını kenişletüv maqsadınen yoq etilmesini qayd etip,

halqara mecburiyetlerini bozğan Rusiye Federatsiyası tarafından Qırım topraqlarından kütleviy ve nezaretsiz şekilde Qara ve Azaq deñizlerindeki biologik resurslarınıñ, şu cümleden olarnıñ yasaq etilgen çeşitleriniñ yasaq etilgen vastalarnen tutulğanını takbih etip,

Qırımtatar Maaliy Merkezi Rusiye Federatsiyasından aşağıdaki talaplarnıñ yerine ketirilmesini talap ete:

- yarımadanıñ arbiyleştirilmesi ve özekleştirilmesi çerçivesinde Qırım ve qomşı deñiz saalarınıñ ava, topraq ve suv çevreleriniñ qanunsız şekilde kirletilmesini, Şimaliy Qırımda himiya sanayısınıñ nezaretsiz faaliyetini toqtatmaq;

- Qırımda yalıñız ealiniñ temel ihtiyacları içün ve başqa menbalarnıñ yoqluğında artezian suv çıqaruvını yapmaq, Qırımda suvı az olğan topraqlarda olğanı kibi optimal iqtisadiy faaliyet yürsetmek, büyük miqdarda suv masraf etken şirketlerni çalıştırıp, Qırımğa Rusiye Federatsiyası vatandaşlarını kütleviy şekilde köçürip ve Qırımda arbiy bazalarını yerleştirip, sunniy şekilde suv ithiyaclarını arttırmamaq, yarımadadaki suv anbarlarını ve suv dağıtım sistemalarını tutumlı şekilde işletmek;

- iç suvlarda ve Qırım etrafındaki Qara ve Azaq deñizleriniñ qıta saillerinde beñzeri olmağan deñiz ve yalı tabiat sistemalarnıñ yoq etilmesine ketirgen qanunsız qum ve başqa qurucılıq malzemeleriniñ çıqarılmasını toqtatmaq;

- Qara ve Azaq deñizleriniñ qıta saillerindeki Bulğanaq, Golitsın, Qazantip, Odesa ve Ştormove saalarında cermay malzemeleriniñ qanunsız şekilde ve tabiatqa zarar ketirgen işlep çıqarıluvını toqtatmaq;

- Şimaliy Qırımda yerli tabiat sistemalarına islâ olmaz zarar ketirgen himiya sanayısınıñ nezaretsiz faaliyetini toqtatmaq;

- Qırımnıñ arbiyleştirilüvi ve şu cümleden arbiy talimatlarıñ çerçivesinde deñiz saasınıñ kirletilmesini toqtamaq içün bütün kerekli areketlerni yapmaq;

- beñzeri olmağan Qırım tabiatınıñ ve tabiy abidelerniñ yoq etilüvini toqtatmaq;

- işğalci devlet olaraq Qırımda ve Qırım civarındaki deñiz suvlarında halqara deñizcilik uquqınıñ talaplarına, deñiz saasınıñ kirlenmekten ve qanunsız istisal etüvden qorçalavına dair mütenasip regional añlaşmalarğa riayet etmek;

- işğalci devlet olaraq Qırımda ve Qırım civarındaki deñiz suvlarında qalımtılarnıñ atılması ve taşınması, sıñırlar arası tesir ve suv-bataq saalarınıñ qorçalavına dair halqara ekologik uquqnıñ talaplarına riayet etmek;

- tamır halqarına ve şu cümleden qırımtatar halqına halqara uquq tarafından kefil etilgen ananeviy tabiatnı yönetüv, tabiat abidelerini, manzaralarını ve huhusiy bağları olğan tabiat sistemalarını qorçalav aqqına riayet etmek.

Qırımtatar Maaliy Merkezi Birleşken Milletler teşkilâtını, Birleşken Milletlerniñ çevre leyhasını (UNEP), Avropa Parlamentini, Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasını, AHİT Parlament Assambleyasını, NATO Parlament Assambleyasını, Qaradeñiz İqtisadiy işbirligi teşkilâtınıñ Parlament Assambleyasını, dünya memleketleriniñ akimiyetlerini ve parlamentlerini vaqtınca işğal etilgen Qırımnıñ arbiyleştirilmesini ve tabiyatınıñ yoq etilmesini toqtatmaq maqsadınen Rusiye Federatsiyasına ve işğalci Qırım akimiyetine diplomatik ve iqtisadiy basqılarını arttırmağa çağıra.

Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ matbuat hızmet

Işğal etilgen Qırımda 2021 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãt bergen bilgilerge köre, mezkür müddet içinde 4 tintüv, 2 tutuqlama, 6 sorğu, sorav ve ‘subet’ qayd etildi. Aprel ayında 3 hapisleme qayd etilgen edi. Adaletli mahkeme haqqınıñ bozuluvı 29 kere qayd etildi. Fizik ve ruhiy sağlıq haqqınıñ da 7 kerek bozulması belli.

10.06.2021

QRM qırımtatar sürgünliginiñ 77 yıllığı munasebetinen ‘Genotsıd olmasın!’ kampaniyasını başlay

Qırımtatar resurs merkezi qırımtatar sürgünliginiñ 77 yıllığı munasebetinen ‘Genotsıd olmasın!’ informatsıon kampaniyasını başlay. Pervasız olmağanlarnı qoşulmağa davet etemiz.

31.05.2021

2020 senesi Qırımda ekologik vaziyet

Qırımtatar resurs merkeziniñ ekspertleri ‘İşğal etilgen Qırım territoriyasında 2015-2020 ss. iqlimniñ deñişmesi, ekologik vaziyetniñ hususiyetleri ve ekologik-iqlimiy monitoringniñ vaziyeti’ mevzusında araştırmanı taqdim ete.

31.05.2021

Qırımnıñ 7 işhanesi avağa zararlı maddelerni çıqara

Şarqiy Qırımda yerleşken yedi işhaneden avağa zararlı maddeler çıqarıla. İşğal etilgen yarımadanıñ prokuraturası qabaatlı şahıslarnı memuriy mesuliyetke çağırılmasına teşebbüs kösterdi. Bu aqta muessiseniñ matbuat-hızmeti haber bere.

21.04.2021

İşğal etilgen Qırımda 2021 senesiniñ ilk çeriginde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesiniñ ilk çeriginde yüz bergen insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ bildirgenine köre, mezkür vaqıt içerisinde 22 tintüv, 146 yaqalama, 23 sorğu keçirilgen edi. Yılnıñ ilk üç ayında umumen 45 adam hapiske alındı: 10-yañı, 16-müddetni uzatuv, 19-mahkeme hükümi. Adaletli mahkeme haqqınıñ bozuvı 113 kere yüz bergen edi. Fizik ve psihik sağlığına dair haqlarnıñ bozulması 51 kere qayd etildi. Şundan da ğayrı, 33 kere siyasiy mabuslar Qırımda başqa yerlerğe alıp ketildi. QRM esabatında din haqları, yarımadada ekologik normaları, hapisteki müşkül şaraitler, siyasiy mabuslarnıñ haqları bozulğanı ve işğal etilgen Qırımda qanunsız arbiy talimler keçirilgeni haqqında malümat bulunmaqta.

19.04.2021

İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi mart ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi mart ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ bildirgenine köre, mezkür vaqıt içerisinde 9 tintüv, 8 yaqalama, 8 sorğu keçirilgen edi. Mart ayında umumen 8 adam, şu cümleden 2 qırımtatarı, hapiske alındı. Adaletli mahkeme haqqını bozuvı 22 kere yüz bergen edi. Fizik ve psihik sağlığına dair haqlarnıñ bozulması 21 kere qayd etildi.

06.04.2021

İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi fevral ayında insan haqları bozuvlarnıñ talili(taqdim)

Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi fevral ayında insan haqları boyunca yüz bergen bozuvlarnıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ bildirmesine köre, esabat müddeti devamında 10 tintüv, 11 yaqalama, 10 sorğu qayd etildi. Fevral ayı devamında 19 hapiske alınuv, olardan 15-i qırımtatarlarğa nisbeten. 44 kere insan haqlarınıñ bozulması qayd etildi. Şu cümleden 20 kere fizik ve maneviy seviyede sağlıqqa tesir etilmesi ve 19 defa siyasiy mabuslarnı Qırımdan çıqarılmasınen insan haqlarınıñ bozulması belli.

12.03.2021

‘Чи болить?’(‘Ağıramı’): #LIBERATECRIMEA faal cemaatçıları Qırım işğal etilgen künü munasebetinen yañı kampaniyanı başlay

Qırımnı işğalden azat etüv ve qırımtatarlarğa destek oğrunda hızmet etken #LIBERATECRIMEA halqara areketi ve Qırımtatar resurs merkezi Qırımnı işğal etilmesiniñ 7 yıllığı munasebetinen ‘Чи болить?’ (‘Ağıramı’) adlı kampaniyanı başlaylar. Pervasız qalmağan, Qırım haqqında hatırlap, yüregi ağırğanlarnı informatsıon kampaniyağa qoşulmağa davet etemiz. Keliñiz, Qırım içün yüregi acığan her kim olsa, birleşip, bütün dünyağa Qırım-Ukrainanıñ bir parçası olğanını hatırlatayıq.

23.02.2021

‘Deputat, Kreml mabuslarına yardım et’ kampaniyası

Qırım deookupatsıyası ve qırımtatar halqına destek oğrunda ğayret köstergen #LIBERATECRIMEA halqara areketi ‘Atalıq’ halqara kampaniyasınıñ çerçivesinde ‘Deputat, Kreml mabuslarına yardım et’ kampaniyasını başlay ve ukrain memurlarını rusiye işğalcıları tarafından taqip etilgen qırım sakinlerini öz imayeleri altına almağa çağıra.

14.02.2021

#LIBERATECRIMEA areketiniñ kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan plakatlar

Qırımtatar resurs merkezi Qırım deookupatsıyası ve qırımtatar halqına destek oğrunda ğayret köstergen #LIBERATECRIMEA halqara areketiniñ kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan plakatlarnı taqdim ete.

14.02.2021

Qırımda ciddiy ekotsid beklenile - Bariyev

Qırımtatar Maaliy Merkezi idaresiniñ yolbaşçısı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ uquqiy meseleleri ve tış işleri idaresiniñ başlığı Eskender Bariyev "Dom" telekanalınıñ efirinde işğal etilgen Qırımda işğalciler suv menbalarnıñ tutumsız qullanıluvı siyaseti neticesinde ciddiy ekotsid beklenilgenini qayd etti.

12.02.2021

#LIBERATECRIMEA yazuvlı şiarlarınıñ sergisi

Qırımtatar Maaliy Merkezi, #LIBERATECRIMEA Qırımnı işğalden qurtaruv ve qırımtatar halqı ile birdemlik halqara cemaat areketiniñ yazuvlı şiarlarını taqdim etti. Serginiñ mevzusı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzınen bağlı edi.

08.12.2020

Işğal etilgen Qırımda 2020 senesiniñ 9 ayı devamında yüz bergen insan aqları bozuluvlarınıñ talili

Qırımtatar Maaliy Merkezi işğal etilgen Qırımda 2020 senesiniñ 9 ayı devamında yüz bergen insan aqları bozuluvlarnıñ talilini taqdim ete. Nezaret etüvniñ neticelerine binaen, esap etilgen devirde yarımadada 40 tintüv, 68 yaqalav, 70 sorqu, sorav ve ''sübet'' keçirildi, 195 insan tevqif etildi: 48 yañı tevqif ve çıqarılğan ükümler, 147 - qırımlı siyasiy mabuslarğa tevqif etüv müddetleriniñ uzatılmasıdır. Bundan ğayrı, adaletli mahkeme aqqınıñ bozuluvı ile 332 adise, fizikiy ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine irişe bilüv aqqınıñ bozuluvı ile bağlı 112 adise ve siyasiy mabuslanıñ Qırımdan avuştırıluvı ile bağlı 33 adise qayd etildi. Bundan ğayrı, QMM esabatında muntazam şekilde yüz bergen vandalizm adiseleri, diniy aqlarnıñ bozuluvı, yarımadadaki ekosistemanıñ bozuluvı, tevqifhane ile apishanelerdeki qabul etilemeycek şaraitler, siyasiy mabus aqlarınıñ bozuluvı ve işğal etilgen Qırımda qanunsız alda keçirilgen arbiy talimatlar aqqında haber etile.

24.11.2020

Qırımda büyük suv havuzlarnıñ deerlik episinde suv küzgüsiniñ meydanlığı eksilmekte (video)

Cuma künü, boş aynıñ 20-de Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ hadimleri ve ekspertleri Qırımnıñ suv menbalarını satellitten yapılğan resimler vastasınen nezaret etüvniñ neticelerini taqdim ettiler. Tedqiqatnıñ neticelerine binaen, Qırımda büyük suv havuzlarnıñ deerlik episinde suv küzgüsiniñ meydanlığı eksilmektedir. 2015 senesinden başlap, 2020 senesine qadar suv küzgüsi meydanlığınıñ eksilmesi ortalama 32% teşkil ete: suv havuzlarında 43% ve göllerde 25%.

22.11.2020

İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda avanıñ kirli olğanı qayd etildi

İşğal etilgen Qırım civarlarındaki Çaplınka ve Qalançaq rayonlarında etraf müitiniñ vaziyeti teşkerildi. Neticede avada bir sıra maddelerniñ em bir kerelik, em ortalama künlik miqdarı qarardan ziyade olğanı qayd etildi. Bu aqta Devlet istimalcılar hızımetiniñ Herson vilâyetindeki Baş idaresi haber ete.

11.11.2020

Qaradağ qoruğında qanunsız qurucılıq ötkerile

İşğal etilgen Qırımda qurmağa yasaq qoyğan mahkeme qararına baqmadan Qaradağ qoruğına qurucılıq malzemeleriniñ ketirilüvi qayd etildi. Bu aqta Kefe "memuriyetiniñ" matbuat hızmeti haber etti.

29.06.2020