Qırımtatar Maaliy Merkezi

Cenk esnasında etraf müitni istismar etüvge qarşılıq kösterüv halqara künü munasebetinen QMM beyanatı

Rusiye Federatsiyası tarafından Qırımda istegeni qadar özek obyektlerni ve malzemelerini, özek silânı taşıp olğan uçaqlar ve raketalar ile beraberlikte silâ sistemalarını yerleştirilmesi, Aqyar ve Kefe civarlarındaki Sovet deviri özek silâ yerleştirüv tesislerni ğayrıdan tiklenmesi ve neticede yarımadanıñ topraq, suv ve ava saalarınıñ özek malzemelerinen bulaşa bilmesi ile raatsızlanğanımıznı bildirip;

arbiyleştirüv, sanayı ve qurucılıq maqsadlarda Qırımda ve Qara ile Azaq deñizleriniñ iç suvlarında ve yalılarında qum ve başqa resurslarınıñ kütleviy şekilde çıqarıluvı ve neticede suv resurslarınıñ kirletilmesi ve tüketilmesi, sailniñ deñiştirilmesi, suv aqımlarınıñ ve deñiz tübündeki biologik variyetniñ menfiy tarafqa deñiştirilmesi, Kalamit, Karkinit ve Donuzlav körfezleri, Bakal beli, Aqquş adaları ve Zernova kiçik filofor alanındaki unikal suv-bataq saaları içün telüke doğurması ile raatsızlanğanımıznı qayd etip,

Keriç boğazında, Aqyar limanlarınıñ suvlarında, Donuzlav ve Sivaş körfezlerinde Rusiye Federatsiyası arbiy-deñiz flotunıñ, Milliy gvardiya ordusınıñ ve Federal havfsızlıq hızmeti Sıñır hızmetiniñ daimiy şekilde bulunması ve talimatlarını keçirmesi neticesinde deñiz saasınıñ cermay malzemeleri, qalımtı ve çıqımtılarnen nezaretsiz kirlenme telükesini qayd etip,

Rusiye Federatsiyası tarafından Arhangelsk, Bulğanaq, Golitsın, Qazantip, Odesa ve Ştormove saalarında nezaretsiz cermay malzemeleriniñ işlep çıqarıluvı neticesinde Qara ve Azaq deñizleriniñ istisnai deñiz iqtisadiy zonasınıñ ve qıta sailiniñ kirletilmesini takbih etip,

Şimaliy Qırımda topraqlarında Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetleri bulunğan himiya istisalı şirketleri mütenasip temizleme tesisatları ve usulları olmadan nezaretsiz şekilde faaliyetleri yürsetkeni neticesinde Qırımnıñ topraq, suv ve ava saalarınıñ, Azaq deñizindeki Sivaş körfeziniñ, Qara deñizindeki Karkinit körfeziniñ ve qomşu Herson vilâyetindeki topraqlarınıñ kirletilmesi ile ciddiy şekilde raatsızlanıp,

Qırımdaki silâlı quvetleri, sanayı ve qurucılıq ihtiyacları içün yarımadanıñ ekosistemasını tuzlanuvdan ve qurumaqtan qorçalağan sıñırlı ve ğayrıdan tiklenemez artezian suv yedekleriniñ nezaretsiz ve ealiniñ gumanitar ihtiyacları ile añlatılamağan kütleviy şekilde tüketilmesi, Qırımğa saip olamağan Rusiye Federatsiyası akimiyetiniñ vekilleri tarafından Qırımdaki yeraltı ve yerastı suv menbalarınıñ vahşıyca qullanıluvı ve tabiy suv yollarınıñ deñiştirilüvi ile teren şekilde raatsızlanıp,

Rusiye Federatsiyasınıñ Qırımdaki vekilleri tarafından Aqyar ve Cenübiy Qırımdaki Aqdeñiz ösümliklerini ve Qırım tamır halqlarınıñ, ilk nevbette qırımtatar halqınıñ tarihiy hatırası ve ayat tarzı içün müim olğan tabiat obyeklerini ve abidelerini qurucılıq, arbiy bazalarını ve poligonlarını kenişletüv maqsadınen yoq etilmesini qayd etip,

halqara mecburiyetlerini bozğan Rusiye Federatsiyası tarafından Qırım topraqlarından kütleviy ve nezaretsiz şekilde Qara ve Azaq deñizlerindeki biologik resurslarınıñ, şu cümleden olarnıñ yasaq etilgen çeşitleriniñ yasaq etilgen vastalarnen tutulğanını takbih etip,

Qırımtatar Maaliy Merkezi Rusiye Federatsiyasından aşağıdaki talaplarnıñ yerine ketirilmesini talap ete:

- yarımadanıñ arbiyleştirilmesi ve özekleştirilmesi çerçivesinde Qırım ve qomşı deñiz saalarınıñ ava, topraq ve suv çevreleriniñ qanunsız şekilde kirletilmesini, Şimaliy Qırımda himiya sanayısınıñ nezaretsiz faaliyetini toqtatmaq;

- Qırımda yalıñız ealiniñ temel ihtiyacları içün ve başqa menbalarnıñ yoqluğında artezian suv çıqaruvını yapmaq, Qırımda suvı az olğan topraqlarda olğanı kibi optimal iqtisadiy faaliyet yürsetmek, büyük miqdarda suv masraf etken şirketlerni çalıştırıp, Qırımğa Rusiye Federatsiyası vatandaşlarını kütleviy şekilde köçürip ve Qırımda arbiy bazalarını yerleştirip, sunniy şekilde suv ithiyaclarını arttırmamaq, yarımadadaki suv anbarlarını ve suv dağıtım sistemalarını tutumlı şekilde işletmek;

- iç suvlarda ve Qırım etrafındaki Qara ve Azaq deñizleriniñ qıta saillerinde beñzeri olmağan deñiz ve yalı tabiat sistemalarnıñ yoq etilmesine ketirgen qanunsız qum ve başqa qurucılıq malzemeleriniñ çıqarılmasını toqtatmaq;

- Qara ve Azaq deñizleriniñ qıta saillerindeki Bulğanaq, Golitsın, Qazantip, Odesa ve Ştormove saalarında cermay malzemeleriniñ qanunsız şekilde ve tabiatqa zarar ketirgen işlep çıqarıluvını toqtatmaq;

- Şimaliy Qırımda yerli tabiat sistemalarına islâ olmaz zarar ketirgen himiya sanayısınıñ nezaretsiz faaliyetini toqtatmaq;

- Qırımnıñ arbiyleştirilüvi ve şu cümleden arbiy talimatlarıñ çerçivesinde deñiz saasınıñ kirletilmesini toqtamaq içün bütün kerekli areketlerni yapmaq;

- beñzeri olmağan Qırım tabiatınıñ ve tabiy abidelerniñ yoq etilüvini toqtatmaq;

- işğalci devlet olaraq Qırımda ve Qırım civarındaki deñiz suvlarında halqara deñizcilik uquqınıñ talaplarına, deñiz saasınıñ kirlenmekten ve qanunsız istisal etüvden qorçalavına dair mütenasip regional añlaşmalarğa riayet etmek;

- işğalci devlet olaraq Qırımda ve Qırım civarındaki deñiz suvlarında qalımtılarnıñ atılması ve taşınması, sıñırlar arası tesir ve suv-bataq saalarınıñ qorçalavına dair halqara ekologik uquqnıñ talaplarına riayet etmek;

- tamır halqarına ve şu cümleden qırımtatar halqına halqara uquq tarafından kefil etilgen ananeviy tabiatnı yönetüv, tabiat abidelerini, manzaralarını ve huhusiy bağları olğan tabiat sistemalarını qorçalav aqqına riayet etmek.

Qırımtatar Maaliy Merkezi Birleşken Milletler teşkilâtını, Birleşken Milletlerniñ çevre leyhasını (UNEP), Avropa Parlamentini, Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasını, AHİT Parlament Assambleyasını, NATO Parlament Assambleyasını, Qaradeñiz İqtisadiy işbirligi teşkilâtınıñ Parlament Assambleyasını, dünya memleketleriniñ akimiyetlerini ve parlamentlerini vaqtınca işğal etilgen Qırımnıñ arbiyleştirilmesini ve tabiyatınıñ yoq etilmesini toqtatmaq maqsadınen Rusiye Federatsiyasına ve işğalci Qırım akimiyetine diplomatik ve iqtisadiy basqılarını arttırmağa çağıra.

Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ matbuat hızmet

Işğal etilgen Qırımda 2020 senesiniñ 9 ayı devamında yüz bergen insan aqları bozuluvlarınıñ talili

Qırımtatar Maaliy Merkezi işğal etilgen Qırımda 2020 senesiniñ 9 ayı devamında yüz bergen insan aqları bozuluvlarnıñ talilini taqdim ete. Nezaret etüvniñ neticelerine binaen, esap etilgen devirde yarımadada 40 tintüv, 68 yaqalav, 70 sorqu, sorav ve ''sübet'' keçirildi, 195 insan tevqif etildi: 48 yañı tevqif ve çıqarılğan ükümler, 147 - qırımlı siyasiy mabuslarğa tevqif etüv müddetleriniñ uzatılmasıdır. Bundan ğayrı, adaletli mahkeme aqqınıñ bozuluvı ile 332 adise, fizikiy ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine irişe bilüv aqqınıñ bozuluvı ile bağlı 112 adise ve siyasiy mabuslanıñ Qırımdan avuştırıluvı ile bağlı 33 adise qayd etildi. Bundan ğayrı, QMM esabatında muntazam şekilde yüz bergen vandalizm adiseleri, diniy aqlarnıñ bozuluvı, yarımadadaki ekosistemanıñ bozuluvı, tevqifhane ile apishanelerdeki qabul etilemeycek şaraitler, siyasiy mabus aqlarınıñ bozuluvı ve işğal etilgen Qırımda qanunsız alda keçirilgen arbiy talimatlar aqqında haber etile.

24.11.2020

Qırımda büyük suv havuzlarnıñ deerlik episinde suv küzgüsiniñ meydanlığı eksilmekte (video)

Cuma künü, boş aynıñ 20-de Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ hadimleri ve ekspertleri Qırımnıñ suv menbalarını satellitten yapılğan resimler vastasınen nezaret etüvniñ neticelerini taqdim ettiler. Tedqiqatnıñ neticelerine binaen, Qırımda büyük suv havuzlarnıñ deerlik episinde suv küzgüsiniñ meydanlığı eksilmektedir. 2015 senesinden başlap, 2020 senesine qadar suv küzgüsi meydanlığınıñ eksilmesi ortalama 32% teşkil ete: suv havuzlarında 43% ve göllerde 25%.

22.11.2020

İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda avanıñ kirli olğanı qayd etildi

İşğal etilgen Qırım civarlarındaki Çaplınka ve Qalançaq rayonlarında etraf müitiniñ vaziyeti teşkerildi. Neticede avada bir sıra maddelerniñ em bir kerelik, em ortalama künlik miqdarı qarardan ziyade olğanı qayd etildi. Bu aqta Devlet istimalcılar hızımetiniñ Herson vilâyetindeki Baş idaresi haber ete.

11.11.2020

Qaradağ qoruğında qanunsız qurucılıq ötkerile

İşğal etilgen Qırımda qurmağa yasaq qoyğan mahkeme qararına baqmadan Qaradağ qoruğına qurucılıq malzemeleriniñ ketirilüvi qayd etildi. Bu aqta Kefe "memuriyetiniñ" matbuat hızmeti haber etti.

29.06.2020

Eskender Bariyevniñ Avropada Havfsızlıq ve İşbirlik Teşkilâtınıñ qoşumca muşaveresinde yapılğan beyanatı

Qırımtatar Maaliy Merkezi idaresiniñ yolbaşçısı, Qırımtatar Milliy Meclisniñ azası Eskender Bariyevniñ Avropada Havfsızlıq ve İşbirlik Teşkilâtınıñ "Söz serbestligi ve onıñ diger temelli serbestliklernen bağı" mevzusındaki insan ölçevi boyunca qoşumca muşaverede yapılğan beyanatı.

23.06.2020

Qırımtatar Maaliy Merkezi Birleşken Milletlerge sürgünlikte qırımtatarlar defin etilgen yerler aqqında malümatnı yolladı

Qırımtatar Maaliy Merkezi Birleşken Milletler tamır halqlarınıñ aqları Ekspert mehanizmine sürgünlikte qırımtatarlar kömülgen yerler aqqında malümatnı yolladı. Şu malümat BM tamır halqları aqlarınıñ beyannamesine köre, ölülerniñ naaşları ve tamır halqlarına ait kutsal ve muqaddes şeylerni yurtlarına qaytaruvına dair maruza azırlanğanda qullanılacaq.

16.04.2020

"İşğalniñ reineleri" sergisi

"İşğalniñ reineleri" sergisi Qırım yarımadası işğal etilgen soñ 20 qırımtatar ailesiniñ yaşayışı aqqında tarif ete. Bu leyhanı Qırımtatar Maaliy Merkezi Ukrainadaki Amerika Birleşken Devletleri elçihanesiniñ demokratiyağa qoltutuv fondunıñ yardımı ile amelge keçirdi.

29.03.2020

"İşğalniñ reineleri" albomı

"İşğalniñ reineleri" albomı Qırım yarımadası işğal etilgen soñ 20 qırımtatar ailesiniñ yaşayışı aqqında tarif ete. Bu leyhanı Qırımtatar Maaliy Merkezi Ukrainadaki Amerika Birleşken Devletleri elçihanesiniñ demokratiyağa qoltutuv fondunıñ yardımı ile amelge keçirdi.

29.03.2020

İnsan aqlarınıñ umumiy beyannamesiniñ qırımtatar tilindeki metni

Bu yıl biz tarihiy bir tedbirge qoşuldıq. İlk kere qırımtatar halqınıñ ve umumen dünya tarihinde esas uquqiy vesiqa qırımtatar tiline tercime etildi. İnsan aqlariniñ umumiy beyannamesiniñ qırımtatar tilindeki metni ilkide Birleşken Milletlerniñ resmiy menbalarında yerleştirildi.

10.12.2019

"Time to free political prisoners of Crimea" risalesi

"Time to free political prisoners of Crimea" risalesinde işğal etilgen Qırımda yaqalanğan ya da apiske alınğan 98 siyasiy mabüs aqqında malümat berile (er siyasiy mabüsniñ resmi, doğğan künü, yaşağan yeri, faaliyeti, yaqalanuv künü ve sebebi, qabaatlav ve cemaat/aqrabalarınıñ qarşılığı ya da siyasiy mabüsniñ mahkemede soñki sözü). Malümat cinaiy "davalarğa" köre tertipke ketirildi.

15.11.2019

"Qırımda işğalciler basqısına oğrağan insanlarnıñ süretleri" sergisi

Qırımtatar Maaliy Merkezi Qırım işğal etilgenden berli elâk ya da ğayıp olğan, apiste siyasiy sebeplerden tutılğan insanlar aqqında sergini azırladı.

23.07.2019

"Bayraqnen birleşkenler - #LIBERATECRIMEA" sergisi

2019 senesi iyunniñ 26-da Hreşçatik soqağındaki Kiyev şeer devlet memuriyetiniñ binası qarşısında "Bayraqnen birleşkenler - #LIBERATECRIMEA" sergisi açıldı. 24 malümat stendinden ibaret olğan sergi qırımtatar milliy bayrağınıñ 28 memleket boyunca seferine bağışlandı.

26.06.2019

Qırımtatar milliy bayraq künü aqqında tanıtma

2019 senesi Qırımtatar Maaliy Merkezi Qırımtatar milliy bayraq künü aqqında tanıtma azırladı. Tanıtmada qırımtatar milliy bayraqnıñ tarihi aqqında tarif etile.

26.06.2019

#LIBERATECRIMEA yazuvlı şiarlarınıñ sergisi

Qırımtatar Maaliy Merkezi, #LIBERATECRIMEA Qırımnı işğalden qurtaruv ve qırımtatar halqı ile birdemlik halqara cemaat areketiniñ yazuvlı şiarlarını taqdim etti. Serginiñ mevzusı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzınen bağlı edi.

16.03.2019

"Menim babam – qaraman" risalesi

Bu risale – işğal etilgen Qırımda ğayıp olğan ya da siyasiy sebeplerden apiste tutılğan insanlarnıñ balaları "Menim babam – qaraman" yarışı içün yazğan inşalarnıñ cıyıntığı. Bala yarışı Qırımtatar Maaliy Merkezi ve Qırımtatar Milliy Meclisi teşebbüsinen ötkerildi.

29.10.2018